ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՈՃԻՐ… ՏԻԳՐԱՆ ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

Posted on

407554_4134151160128_819070605_n

Մոտենում Է լրագրող` « Հանրային հեռուստառադիո » ընկերության խորհրդի նախագահ, Տիգրան Նաղդալյանի սպանության 13 տարին: Շատերը կհիշեն, որ Տիգրան Նաղդալյանը սպանվել է 2002 թվականի դեկտեմբերի 28–ին Երևանում՝ ծնողների տանից դուրս գալիս։ Մարդասպանը կրակել է 7 անգամ։ Լրագրողը ծանր վիճակում տեղափոխվել է հիվանդանոց, որտեղ և մահացել։ Ոճրագործության կազմակերպիչը և պատվիրատուն՝ Հայաստանի ընդդիմության առաջնորդներից մեկը՝ Արամ Սարգսյանի և « սպարապետ » Վազգեն Սարգսյանի եղբայրը: Արմեն Սարգսյանի ոճրագործությունը ուղղված էր ամբողջ հայ ժողովուրդի դեմ, քանի որ հետագայում պարզվել էր մանրամասնությունները, իսկ Տիգրան Նաղդալյանից բացի նա սպանեց Տիգրանի դեռ չծնված մանկանը… Տիգրանի կինը հղի էր և ամուսնու դաժան սպանությունը առիթ հանդիսացավ, որպեսզի նա կորցնի մանկիկին, մոր որովայնում մանկիկը միացավ հոգին ավանդած հայրիկին… Ինչպի՜սի ոճիր, երիտթուրքերի պես դաժան ու սառնասիրտ… Իսկ ոճիրը կրկնվելու էր հետո, քանի որ ոճրագործ մանկասպանը դեռ իր պատիժը չկրած, միանգամից բազմում է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարի խորհրդականի պաշտոնին… Ու այդ ամենի հետ հանդերձ նա վերջերս ակտիվացել է հասարակության մեջ, լրատվական ծառայություններին ներկայացնում է, որ ինքը « կռվող տղա է » ու կռվել է իր եղբոր` վազգեն սարգսյանի կողքին, այդ մեկին համամիտ եմ, քանի որ իր եղբայրը՝ « սպարապետ » կոչվածը, անգամ սահմանների տեղը չգիտեր ու իրենց արած « հայրենանվեր » գործը դա Ռեկետն էր, այդ հարցին չանդրադառնամ, դրա մասին գրել եմ նախորդում, հարցը հիմա Տիգրան Նաղդալյանն է, փորձեցի համացանցում որևէ նյութ գտնել Տիգրան Նաղդալյանի մասին, սակայն ոչինչ չգտա, ամեն ինչ ջնջված է կամ էլ ուղղակի չի եղել, փոխարենը ակտիվացած ոճրագործ ու մանկասպան Արմեն Սարգսյանի գովազդային « կռված տղա » լինելու տեսանյութերն են: Տիգրան Նաղդալյանի հարցը կարծես թե փակել են վերջնականապես, սակայն կարճատև ուսումնասիրությունները ապշեցուցիչ էին ինձ համար, և մոտակա ժամանակներս կգտնեմ համապատասխան վկաներին ու ապացույցները: Այդպիսով, Տիգրան Նաղդալյանին ոչ մեկ չի հիշում, ինձանից բացի, երևի թեման վտանգավոր է, որ մարդիկ խուսափում են անգամ հիշել Տիգրան Նաղդալյան անունը: Ու վազգեն Սարգսյանի հուշարձանները բարձրացնելու համաճարակի ֆոնի վրա մեծ ու տաղանդավոր լրագրողին ու նրա դեմ գործած Ոճիրը մոռացության ենք տալիս:

Հիշում եմ տիկին, ավելի ճիշտ Գրետա մայրիկը Նաիրի Հունանյանի մորը անվանում էր « Հրեշածին »: Ու այդ Վհուկը մոռացավ, որ իր արգանդից են ծնված չարիքների մասին, որոնցից մեկը Ազգադավ վազգեն սարգսյանն էր, իսկ մյուսը մանկասպան ու ոճրագործ Արմեն Սարգսյանը: Հետո էլ Թոխմախի մհերին ենք ասում թե նա սպանել է Ադրբեջան փախած Վահան Մարտիրոսյանի դեռ չծնված մանկանը, իսկ Արմեն Սարգսյան երևույթը հենց այն տականքներից էր, որ դրեց այդ ավանդության սկիզբը, ավելի ճիշտ նրա եղբայր վազգեն սարգսյանը դրեց անարխիայի ու հանցանքի սկիզբը ու փոխանցելով նաև իրավահաջորդներին` մանվելին ու սերժիկին:

Ուզու՞մ եք իմանալ թե ինչու Արմեն Սարգսյանը սպանեց Տիգրան Նաղդալյանին… Որովհետև մոտենում էր « Հոկտեմբերի 27-ի » գործով Տիգրանին Նաղդալյանին դատարան հրավիրելու ժամանակը: Կաին բազմաթիվ հարցեր, որոնց պատասխանները պետք է նա տար: Մասնավորապես, տեսաժապավենի մոնտաժման հարցը ու Նաիրի Հունանյանի քայլը արդարացնող փաստեր: Քանի որ Տիգրան Նաղդալյանի ցուցմունքից հետո ժողովուրդը կիմանար, որ ոչ թե Նաիրի Հունանյանն է ոճրագործը, այլ վազգեն սարգսյանը, որը պատերազմի ժամանակ թիկունքից ոչնչացնում էր ազատամարտիկներին, որը թալանում էր ոչ միայն Հայաստանի ժողովրդի տարիների ստեղծածն, այլև թալանում էր սփյուռքահայ հայրենակիցների նվիրատվությունները ու կտապալվեր սպարապետացված հրեշի հերոսական միֆը… Այդ պատճառով Արմեն Սարգսյանը լռեցրեց Տիգրան Նաղդալյանին

Իսկ գիտե՞ք ցավալին որն է… Այն չէ, որ Արմենը չկրեց իր արժանի պատիժը, ու դա դեռ բավական չէ իր ֆեյսբուկյան ընկերների ցանկը գերազանցում է 1500 ու գիտե՞ք թե ինչ ողբալի է, որ այդ մարդիկ իմանալով ճշմարտությունը, նրան ընկերանալու հայտ են ուղարկում, հետո էլ իրենց ՖԲ- ում գրում են, որ վա՜խ ի՞նչ անարդար է… Թե ցավում են հայրենիքի ու ժողովրդի համար, իրենք հայրենասեր են ու ազնիվ:

Ու ցանկանում եմ այդ մարդկանց հարց տալ… Մի՞թե կարելի է հավատալ ձեզ, որոնք ոճրագործի ընկերությունն են կիսում ու հպարտանում են, որ իրենք էլ են նրա ընկերների ցանկում և բարերարությունից ու ազգասիրությունից խոսելը անբարոյականություն է… Թույլ տվեք ավարտեմ այս խոսքս, Սիամանթոյի խոսքերով. « Ո՛վ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԱՐԴԱՐՈՒԹՅՈՒՆ, ԹՈՂ ՈՐ ԹՔԵՄ ՔՈ ՃԱԿԱՏԻՆ »։

 

Գեհենի   Աառաքել 29/10/2015 Թ

12165684_9612400072թթ68458_229540816_n-2

 

Արմեն Սարգսյան երեւույթը

Posted on Updated on

ARMEN.jpgԱյս հավելվածը չէի գրի, եթե չտեսնեի վերջին օրերին հասարակական կյանքում և քաղաքական դաշտում ակտիվացած Արմեն Սարգսյան երևույթին: Իսկ ինչու « Երևույթ », բացատրությունը շատ պարզ է, քանի որ Երևույթ ասածը հարաբերական իմասատով է, քանի որ նկատի ունեմ Ոճրագործություն ասվածը: Կարծում եմ այս հավելվածը կարելի է ընդգրկել Ան-Պատիժ Ոճիր գրքում, որպես վերջաբան: Մի խոսքով անցնենք առաջ:
Այդպիսով շատերը կարդացել են Ֆյոդր Դոստոևսկու « Ոճիր և պատիժ » գիրքը, ու լավ հասկանում են գրքի հերոսի` Ֆյոդր Ռոմանովիչ Ռասկոլնիկովի հանցանքի չափսը, ուստի Արմեն Զավենովիչ Սարգսյան երևույթի հետ համեմատելով կստացվի որ Ռասկոլնիկովը հրեշտակ է, ավելի ճիշտ անմեղ հրեշտակ:
Արմեն Սարգսյան երևույթի մասին խոսալուց, պետք է սկսել ոչ թե սկզբից, այլ մեջտեղից` նկատի ունենալով Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունը: Սակայն սկիզբը նույնպես հետաքրքիր է: Այնպես որ ինչպես ասում էր Միխաիլ Շվեյցերի ֆիլմի հերոս` Պանիկովսկին. « Գնացեք Դավալլու և հարցրեք, ով էր Արմեն Սարգսյանը մինչ հեղափոխությունը »: Նրան նույնիսկ լավ գիտեն Դավալլուի շները, ոչ միայն իրեն գիտեն, այլև նրա ընտանիքին, ճիշտ ասած կարելի է սկզբում ավելացնել « Հանցագործ » բառը: Հանցագործ ընտանիքի մասին, մանավանդ նրանց ավագ որդու` Վազգեն Սարգսյանի մասին: Ընտանիքի պատմությունը կարելի է սկսել հորից` Զավեն Սարգսյանից, որը դեռ իր որդու` վազգենի իշխանակալության ընթացքում իրեն համարում էր փոխ-արքա, բառիս բուն իմաստով, քանի որ իրեն թույլ էր տալից, « լկստվել » անչափահաս օրիորդների հետ, դրա մասին խոսում էր ամբողջ Արարատի մարզը, և իմ ասածները նորություն չէ նրանց համար: Այդպես Զավեն Սարգսյանը բացի մանկապիղծ լինելուց, նաև իրենց լեզվով ասած « Քցող » էր: Նրա հիմնական աշխատանքը « Ռեկետն » էր շրջանի խոշորագույն արտադրակն միավորումները նրան հարկատու էին… Իսկ տիկին Գրետան, այդպես ասած` Գրետա մայրիկը ՀՀՇ-ի գաղափարախոսության մարմնավորումն էր: Մի խոսքով Արմեն Սարգսյան երևույթի մասին կիսատ չթողնենք, շարունակեմ: Արմենը « հեղափոխությունից » հետո զբաղված էր « Քցելու » բիզնեսով, ինչպես իր հայրը և եղբայրները… Արմենը « Զողի » ոսկու գործարանի և արդյունաբերական հիմնարկի անվտանգության ծառայության « հրամանատարն » էր և երևի հենց այդտեղից էլ սկիզբ է առնում նրա « Կռված տղա » լինելու միֆը: Այն որ նա անգամ Ղարաբաղի ու սահմանի տեղը երբեք չի իմացել, ինչպես իր « սպարապետ » եղբայրը: Չնայած, որ Արմենը շրջանում հայտնի էր, որպես քրեական « ռազբոռկանների » վարպետ, չնայած որ Քրեական դարձավ հետո, ավելի ճիշտ ոչ թե քրեակա, այլ ոճրագործ: Մի խոսքով անցյալը թողնենք ետևում:
Արմեն Սարգսյանի ու Տիգրան Նաղդալյանի պատմությունը դեռ չբացահայտված է, ուստի կփորձեմ բացահայտված մասը ներկայացնել այս հավելվածում: Ինչպես արդեն գրել եմ « Հոկտեմբերի 27 -ի մեղավորները » փաստագրական գրքում, մանրամասն ներկայացված է իրականությունը: Ուստի չեմ անդրադառնա գրքին, միայն կնշեմ, որ Հոկտեմբերի 27 -ի շարժառիթը եղել է Ոճրագործ Վազգեն Սարգսյանի մեղքով: Մի խոսքով ամբողջ պատմությունը գլխիվայր շրջեցին, ու հանցագործին ներկայացրեցին որպես զոհ: Վազգենին զոհի կարգավիճակ տալով, իշխանությունները, ավելի ճիշտ հանցագործ ռեժիմն, հանձինս զինդատախազ Գագիկ Ջհանգիրյանի ու ՀՀՇ-ական լիդերների այդ թվում Քոչարյանա-սրգսյանական երկվորյակը, պետք է կոծկեին « սպարապետ » կոչվածի հանցանքները:
Այդպես էլ արեցին` Նաիրի Հունանյանին դարձնելով Դավաճան, Թուրքական լրտես ու ոճրագործ, իսկ իսկական ոճրագործին դարձրեցին «Սպարապետ » իսկ նրա զինակից փնթի « Կռազի » շոֆեռներին էլ ազգային հերոսներ ու գեներալներ, ավելի ճիշտ « Արցախի հերոս » քանի որ Մանվելի անունը միշտ շեշտելիս «Արցախի Հերոս » բառը պարտադիր նշվում է: Մի խոսքով Արմեն Սարգսյան երևույթը լավ գիտեր, որ Հոկտեմբերի 27 -ի դատավարությունը կպարզեր, թե նրանցից որն է Ոճրագործը` Նաիրի Հունանբյանը, թե Վազգեն Սարգսյանը: Նայրի Հունանյանին մեկուսացնելուց ու դավաճանի պիտակավորումներ տալուց հետո, նրանք պետք է ջնջեին իսկական հանցագործի` Վազգեն Սարգսյանի հետքերը: Դրա համար էլ բացահայտ դատավարություն չեղավ, չնայած Հոկտեմբերի 27 -ի դեպքերի ժամանակ Նայրի Հունանյանի հետ առանձնազրույցում Ռոբերտ Քոչարյանը խոստացել էր նրան բաց և թափանցիկ դատավարություն: Ինչպես տեսանք դատավարությունը ձգձգվեց ու վերածվեց մի խեղկատակ ներկայացման: Իսկ Տիգրան Նաղդալյանի ձեռքի տակ եղած Վազգեն Սարգսյանի հանցանքները ապացուցող փաստաթղթերը, պետք է Նաիրի Հունանյանի դատավարության ժամանակ ներկայացվեին հանրությանը, որպեսզի արդարացնող փաստեր, սակայն ինչպես գիտենք Արմեն Սարգսյանը արդեն հոգացել էր Տիգրան Նաղդալյանին լռեցնելու ու իրականությունը գլխիվայր շուռ տալու ճանապարհների մասին: Չնայած Տիգրան Նաղդալյանի և Նաիրի Հունանյանի ձեռքի տակ էին գտնվում ԿԳԲ-ի նախկին ղեկավար` վազգենի ձեռքով հանդերձյալ աշխարհ գնացած Մարիուս Յուզբաշյանի թղթապանակը, որտեղ մանրամասն ներկայացված էր Վազգենի հանցանքների ողջ ցանկը: Չնայած որ « սպարապետի » եղբայրները և վկաները ցանկացան արյուն ու զոհերի գնով փակել ճշմարտության ճանապարհը, այնուամենայնիվ Տիգրան Նաղդալյանը հնարամիտ գտնվեց, կանխազգալով վտանգը, փաստաթղթերը բազմացրել էր ու պահ տվել մտերիմների մոտ, և դա էլ հնարավորություն տվեց մեզ բացահայտելու իրական Ոճրագործին:
Սակայն Արմեն Սարգսյանի հանցանքը բացահայտված էր Տիգրան Նաղդալյանի գործում, այնուամենայնիվ նրա ձերբակալությունը և կրած « պատիժը » շատ մեղմ էր ասված: Եթե հաշվի առնենք Սովետաշենի քրեակատարողական հիմնարկի ականատեսների պատմածները, Արմեն Սարգսյանի համար ստեղծված էր հատուկ պայմաններ, անգամ գորգապատ հատակ և նույնիսկ արբանյակային հեռուստատեսություն, չհաշված որ Կոնյակի ու գինու առատությունը շլացուցիչ էր նման հիմնարկի համար: Բացի այդ պատվավոր աքսորը, Արմենը Սարգսյանը քրեակատարողական հիմնարկում լինում էր իր ցանկությամբ, ցանկացած պահին դուրս էր գալիս և վերադառնում էր, մի խոսքով նրա պատիժը ավելի ճիշտ հանգստյան տուն էր հիշեցնում, քան թե բանտի: Եթե ներկայացնենք ողջ ճշմարտությունը, ապա Տիգրան Նաղդալյանը Արմեն Սարգսյանի միակ զոհը չէր, քանի որ նրա միջոցով է 2000 Թ. հանդերձյալ աշխարհ ուղևորվել` իր եղբոր` վազգեն Սարգսյանի թիկնազորի պետ` Մովսես Գեղանգուլյանի ու նրա ընտանիքը, բացի դրանից նաև Մովսես Գեղանգուլյանի քրոջ անչափահաս որդին, որը տեղյակ էր Մովսես ու Վազգենի գաղտնիքների մասին: Իսկ թե ինչ գաղտնիք էր, որը այդքան վտանգավոր էր, ապա ինչպես հայտնի է, վազգեն Սարգսյանը ոչ միայն կողոպտել ու թալանել էր Հայաստանի ժողովրդին ու պետությանը, այլև կողոպտել էր սփյուռքահայերի նվիրատվությունները, մասամբ Քըրք Քրքորյանի նվիրավերած 90 միլիոն դոլարի մի զգալի մասը, որը պահ էր տվել սպարապետը Շվեյցարական բանկում, իսկ Մովսես Գեղանգուլյանին ու նրա հարազատներին վազգենի եղբայրները սպանեցին հենց այդ գումարների համար: Չնայած մինչ այդ ոճրագործությունները Արմեն Սարգսյանի անունը նաև հայտնի էր ժամանակի ամենահայտնի ու աղմկահարույց գործերի մեջ, որոնցից հայտնի է Չարենցավանի « Լիզինի » գործարանի ու մի շարք գործարար մարդկանց սպանությունների մեջ, չնայած որ այդ ամեն հանցանքները վարչապետ եղբայրը խնամքով կոծկում էր ու փակում: Վազգենի ընտանիքի կողմից զավթվեցին Արարատի ցեմենտի գործարանը մի շարք խոշոր գործարաններ ու հողային տարածքներ: Եթե սկսենք թվարկել այդ ընտանիքի հանցանքները ապա կստացվի բազմահատորյակ գրքերի մի ցանկ, որը կգերազանցի հայ դասականների հատորները: Չնայած Ազգադավը պատմավեպում մանրամասն ներկայացված է « սպարապետի » հանցանքների մի մասը, Շահումյանի ու Արծվաշենի դավաճանությունը ներառյալ: Վերջին շրջանում Վազգեն Սարգսյանի փառաբանման համաճարակը տարածվում է շատ արագ, իզուր չէր որ փնթիների կողմից ամեն անկյունում դրվում է նրա կիսանդրին ու արձանը, դա նրանից է, որ արդեն կանխազգում են մոտալուտ վտանգը, կուռքերը ու նրանց արձանները տապալվելու են և իրենց հետ խորտակելու են հանցագործներին որոնք, « սպարապետի » ուրվականի ետևում են թաքնված: Արմեն Սարգսյանի վետերանի ու « կռված տղայի » միֆը նույնպես բացահայտված է, բացահայտված է նրանց հանցանքների ու միլիոնների գաղտնիքը: Սակայն ինչպես տեսնում ենք նրանք հազար շապիկ փոխեցին մեկ դիմադիր մեկ ընդիմադիր դառնալով, համբուրելով Սերժ Սարգսյանի ցողունը, պատրաստ են ամեն գնով մնալ անձեռնամխելի: Սակայն ժամանակը ամենալավ դատավորն է, ու դեռ տականքներն ու դավաճանները ճզմված գլխով են գնալու դժողք, այդ օրը հեռու չէ, և ժողովուրդը սպասում է դրան, խորտակվելու են կուռքերը և նրանց սուտ հերոսական պատմությունները: Տիկոզը հիմա ավելի է վախենում, քանի որ հասկանում է, որ իրեն չեն ներելու այս քսանհինգ տարվա ոճիրների համար: Ինչպես ասում են « Եթե ոճրագործին պետությունը չի պատժում, ապա դա անում են վրիժառունները » :

« Прыщик. Պրիշչիկ » Ռուզաննա Խաչատրյան

Posted on

գլամուռ պրիզչիկ

Հիշեցնեմ, որ « Прыщик . Պրիշչիկ » նշանակում է թարախային գնդիկ, ուստի այստեղ օգտագործվում է, նույնը, տարբերակը:

Ճիշտն ասած բարկացած եմ, երևի հենց սա էլ առիթ դարձավ գրելու այս ակնարկը, ու վստահ եմ, որ հասցեատերը կարդալու է սա:

Բանն այն է, որ Ռուզաննա Խաչատրյանը, պրիշչիկի պես դուրս է եկել, ավելի ճիշտ աճել է իր ամուսնու` ՊՆ նախարար Սեյրան Օհանյանի քթին: Ինչպես ասում են քթի պրիշչիկը սիրո խորհրդանիշ է, բայց դե գիտենք, թե պրիշչիկն իրենից ինչ է ներկայացնում, շատ դեպքերում էլ երկու մատով ճտտցնում են ու վերջ: Հիմա եկել է նրան ճտտացնելու ժամանակը: Չնայած, որ էդ Գլամուռոտ Պրիշչիկը իրեն դրել է Քիմ Քարդաշյանի տեղը, ամենուր նրա բազմագույն լուսանկարներն են բազմերանգ ծաղիկների ֆոնին: Եթե նայելու լինենք, նա վազգեն սարգսյանի մարդասպան եղբորը` Արմեն Սարգսյանին շատ է նման, քանի որ Հայկական Վիքիպեդիայում անգամ նրա մասին հիշատակում են, նրա մասին գրում են տարբեր կայքեր ու ամսագրեր, ու գրում են միայն լավը, ակամայից կարծում ես, թե նա հրեշտակ է. Սակայն, հրեշտակ ասածը հարաբերական է: Եթե նայենք Գլամուռոռ Պրիշչիկի լուսանկարները, երփներանգ ծաղիկների ֆոնին, ապա հաճույք կստանաք, իսկ երբ նայում ես, սպանված զինվորների սևազգեստ մայրերի ֆոնին, ապա անկախ քեզանից հակակրանք ես ապրում, անգամ բարձրանում է արյանդ ճնշումը։ Ու գիտե՞ք ամենակարևորը, որ այս սևազգեստ մայրերը հենց այդ Պրիշչիկի ամուսնու պատճառով են փողոց ելել, ու արդեն տաս տարուց ավելի է, արդարություն ու հատուցում են պահանջում, հատուցում պահանջում են նրանց սպանված զավակները, քանի դեռ ազատության մեջ են իրենց խոշտանգողները: ՈՒ բավական չէ որ այդ նախարարը սպանել է նրանց որդիներին, նրանց մայրերին էլ ծեծում է ու ասֆալտի վրա քաշ տալիս: Իսկ Պրիշչիկը լուսանկարվում է իր շքեղության մեջ ու վայելում կյանքը, հետո էլ ծաղրում է ժողովրդին ու թոզ փչում մարդկանց աչքերին, իբր ինքը հոգատար կին է, մայր, քաղաքական տիկին ու բժիշկ, այն էլ ատամնաբույժ… Սակայն ամուսնու կողոպտած ու թալանած գումարները որտեղի՞ց է գալիս, նա դրա մասին մոռանում է: Երևի մոռանում է նշել, որ զինվորների արյան հաշվին են ձեռք բերել Չեխիայի և Գերմանիայի սահմանին գտնվող կուրորտային « Ժելեզնա Ռուդայի » հյուրանոցային համալիրը՝ իր խաղատներով, Ֆրանսիայի Նիցցա քաղաքում գտնվող հիվանդանոցը: Այդ ամենը աստղաբաշխական թվեր են անգամ Եվրոպացի մեծահարուստների համար… Սակայն փաստը փաստ է… Մի խոսքով տիկին Պրիշչիկը երևի տեղյակ չէ իմ գրած պատմություններից մեկի՝ Փնթի դասակարգի մասին, ինքը հենց այդ դասակարգի կարկառուն աղջիկներից մեկն է: Տիկին Պրիշչիկը այնքան է իրեն երևակայում, որ նույնիսկ Ֆեյսբուկ սոցիալական ցանցում ունի իր էջը, ինչպես գրել էի այդ պատմության մեջ, Փնթիների համար դա պարտադիր նախապայման է, քանի որ պետք է իրեն « Լայքեն » ու ամեն լայքի դիմաց ինչպես ասում են « Կայֆ » է ստանում: Հա, իմիջիայլոց, իմ ՖԲ ընկերներից մեկը, որը հաշմանդամ ազատամարտիկ է, անունը չեմ նշում, մի չորս ամիս առաջ նամակ է ուղարկել նրան, խնդրելով, որպեսզի իրեն օգնեն վիրահատության համար, ու հետաքրքիրը է, որ տիկին Պրիշչիկը լռում է, ինչքանով գիտեմ ազատամարտիկը մի քանի նամակ է ուղարկել, սակայն ինչպես ասում են լռություն է « Ձայն բառբառո հանապատի… » Ու այդպես լռում է տիկինը, սակայն խոսում են նրա Գլամուռոտ լուսանկարները, ծաղիկների ֆոնին ու նրա արտասովոր ու խորհրդավոր ժպիտը, որը մահաբեր է հայ զինվորների համար: Կարելի է ասել, որ նա առանձնապես թքած ունի զինվորների, նրանց մայրերի, ժողովրդի ու արդարության վրա: Նրան հետաքրքրում է միայն ինքը, իր զգեստապահարանը, ծաղիկներն ու իր երեխաները, որոնց ամեն անգամ դեմ է տալիս, իբր հոգատար մայր է և բարի… Բայց մեկը չկա, որ ասի. Ա՛յ Փնթի՜, քեզանից ի՞նչ մայր… Դու ի՞նչ գիտես թե մայրը ով է… Արդյո՞ք հասկանում ես ինչ է նշանակում երեխա բերել, պահել, մեծացնել, որ ուղարկես բանակ կոչված սպանդանոցը… Ու այնտեղից էլ որդիդ վերադառնա հաշմանդամ, որը ողջ կյանքը պետք է գումար աղերսի, որպեսզի դեղորայքի համար գումար գտնի… Էլ չհաշվեմ սպանված ու խոշտանգված զինվորներին… Դու լավ գիտես, որ այդ Սպանդանոցի Գլխավորը քո ամուսինն է, ու նրա հրամանով են հաշմանդամ ու հիվանդ պատանիներին զորակոչում բանակ, իսկ փոխարենը շահագործող դասակարգի թուլեքին քո ամուսնու պատվերով են բանակից ազատում, նույնիսկ սպայական տիտղոսներ ու շքանշաններ ստանում: Երևի մոռանում ես որ զինվորի արյունով ես սնում քո երեխաներին, Քո ու արյունածարավ ամուսնուդ հետ եք շարունակում զվարճանալ Փնթիների խրախճանքներում ու հարսանիքներում: Մի՞ թե չգիտեք, որ սահմանին զոհվում են զինվորներ ու գյուղացիներ… Ձեր պես լվերը ժողովրդի արյան հաշվին են ապրում, դա երևի քիչ է ձեր մեջ եղած թույնը ներարկում եք ժողովրդին: Մոռանում եք, որ ձեր փոխարեն, ձեր զավակներն են պատասխան տալու, այն շքեղ դղյակների պարիսպները անգամ չի պաշտպանելու նրանց, արտասահմանի Հյուրանոցներն ու հիվանդանոցները, որը ունեք չի մնալու, միևնույն է չեք վայելելու… Քանի որ հազարավոր հայ մայրեր անիծում ու նզովում են ձեզ ու ձեր ժառանգներին, քանի որ դուք դարձաք պատճառ, որ նրանց զավակները հանգչում են հողում, հանգչում են անհատույց, քանի որ դուք էիք ոճրագործ մարդասպանների հովանավորները: Խոշտանգված կուրսանտ Հայկազ Բարսեղյանի արյունը ձեր ձեռքերին է, ռազմական բժիշկ Վահե Ավետյանինը ու հարյուրավոր հայորդիների, որոնք խելագարված ու հաշմանդամ վերադարձան հայրական տուն: Քո ամուսինն էլ Ջհանգիրյանի ու Կոստանյանի հետ հագել դահիճի դիմակը ու կացնահարում է մեր զինվորներին, մատղաշ սերունդին: Հիմա քեզ դրել ես « Ղառի Դամայի » տեղը ու քշում էս էշը, ավելի ճիշտ էշին, քանի որ քո ամուսինը հիմա դառել է « Քյարպնջի վեցնոց » ու ծառայում է ոչ միայն իր տիրոջը` սերժիկ Ցողունասերին, այլև քեզ… Ճիշտն ասած դու ո՛չ թե « Ղառի դամա » ես, այլ « Խաչի թագավոր » ու գիտե՞ս լուսանկարներդ նայողը կմտածի, թե դու մանուկների մեղու Մայան ես, բարի և հոգատար, սակայն քեզանից ի՞նչ մեղու, դու լու՛ ես, իսկական լու` նրանք ծծողների դասին են պատկանում, ու հետաքրքիր է բացի Շմայս բռնաբարիչից ու Կվալդամռութ Կոստանյանից էլ ի՞նչ պաշտպան ունես, որը կպաշտպանի քո բարոյականությունն ու առաքինությունը, որ պատրաստ լինի հանուն քեզ բռնաբարել ու գլխատել ցանկացածին… Իզուր չէ որ քո ամուսնու խորհրդականը մարդասպան ոճրագործ Արմեն Սարգսյանն է, որովհետև դուք այդպիսին եք, բոլորդ մի սանրի կտավ եք, բոլորիդ ձեռքերը ու հոգիները արյունոտ են ու ավելորդ է մարդկանց աչքին թոզ փչել, իբր հոգատար ես ու բարի, գոնե պատիվ ունենաիր այն հաշվանդամ ազատամարտիկի նամակը անպատասխան չթողնեիր… Եթե հերթական անգամ լուսանկարվելու լինես, խորհուրդ կտաի հիշել այս գրածներս, ու լավ պատկերացնելու համար կարդա Փնթիների մասին գրածս տողերը, որպեսզի հասկանաս, որ Շմայսներից ու Թոխմախի մհերներից ոչնչով չես տարբերվում, տարբերությունը միայն ծաղիկներն են։

 

Գեհենի Առաքել 23/10/2015

 

ՆԱՄԱԿ ՍԵՐԺԻԿ ԱԶԱՏԻՉԻՆ

Posted on Updated on

11270591_10205544336882055_4911501608088912183_o.jpg

Ես բացնամակ գրելու վարպետ չեմ, քանի որ դրա լավ մասնագետը Զորի Գայկովիչ Բալայանն է, ես չեմ սկսելու նամակս « Պարոն Նախագահով », քանի որդու ո’չ պարոնես, ո’չ էլ նախագահ: « Պարոն » բառի նշանակությունը դու չգիտես անգամ, պարոնը ունենում է արժանապատվություն և ասպետական հպարտություն, սակայն ինչպես ինքդ գիտես, դու ասպետ լինելուց շատ հեռու ես, իսկ Նախագահի հարցում` նույնպես, Նախագահները ընտրվում են, բայց ոչ քեզ պես զավթում: Մի խոսքով սա իմ հրաժեշտի նամակն է, որը կարծում եմ ավելի շատ նախազգուշացում է և ազդակ, հրաժեշտի նամակ է իմ ընկերների ու բարեկամների համար և եկող սերունդների, սակայն ո’չ ձեր… Չգիտեմ ինչպես դիմեմ, քանի որ այնպես ես արել, որ հարգալից վերաբերմունքի խոսքեր դժվար է գտնել: Ազատիչ, երևի այդպես ավելի ճիշտ կլինի ասել, քանի որ հայրդ երբեք էլ չհրաժարվեց քեզանից, լավ իմանալով թե ինչպիսին ես դու: Ուրեմն, Ազատիչ, այս նամակը համարիր որպես հրաժեշտի նամակ, հրաժեշտի, որովհետև ես չեմ հեռանալու, այլ լինելու եմ միշտ ձեր կողքին: Յուրայիններիդ և թշնամիներիդ մեջ, քանի որ իմ առաքելությունը ավարտվեց, և իմ տեղը զիջում եմ Նրան, ով ինձանից հետո է գալու, որը ոչ թե խոսքով, այլ գործով է ապացուցելու, թե ինքը ով է… Քեզ շատ ծանոթ կթվա այս տողերս, քանի որ Հովհաննես Մկրտիչի բառերն են, նա ջրով էր մկրտում, իսկ ես խոսքով… Հիմա ինձանից հետո եկողը` Գործով: Ազատիչ, գիտեմ, որ դու վախենում ես և այդվախն է, որ քեզ ստիպում է բռնանալ ու դառնալ անճանաչելի: Բանականությունը քեզ լքում է, ու վախից է, որ դառնում ես անհավասարակշռելի: Եթե քեզ թվում է, թե գումարը և իշխանությունը հավերժ են, ապա դու սխալ կարծիք ունես մարդկանց կյանքի մասին: Անգամ աշխարհի կեսը գրավված բռնակալները` Լենկ Թեմուրն ու Մակեդոնացին ընկան իրենց յուրայինների դավաճանությունից: Քանի որ դու ինքդ կառուցեցիր այդ ստի ու կեղծիքի կայսրությունը: Իրականում դու ոչ մի բարեկամ չունես, նրանք հենց քո առաջին թշնամիններն են և հենց առաջին հնարավորության դեպքում սկսելու են քեզ հետապնդել քո թալանած գումարների համար: Այդպես եղել է միշտ և լինելու է: Իսկ գիտե՞ս, թե քեզ ինչու « Դուքով » չեմ դիմում, որովհետև դու այդպես ես արտահայտվում բոլորի հետ, քո անճոռնի նախարարները մեկը մյուսից տգետ են, պատգամավորներդ նույնպես… Այդ դու փողոցային ժարգոնով մշակույթ ձևավորեցիր, դրա համար էլ քեզ դիմում եմ քո ոճով և դու պարտավոր ես այն ընդունել, ինքդ էլ լավ գիտես, որ քո տգիտությամբ աչքի չես ընկնում այն փնթիներից` որոնց թվարկեցի քիչ առաջ: Քանի որ ինքդ երբեք « դուն » ու « Դուքը » չես տարբերել իրարից, դրա համար էլ « Խիյարը թարս է աճել… »: Գիտես, ես ոչ պայծառատես եմ, ոչ էլ գուշակ, ես միայն բժիշկ եմ, և որպես բժիշկ պարտքս եմ համարում, զգուշացնել հիվանդին սպասվող վտանգի մասին, անկախ նրանից, հիվանդը բռնակալ է, թե բարերար: Դա իմ պարտքն էր և այն արեցի… Ես Աստծո առաջ մաքուր եմ, թշնամություն չունեմ քո դեմ, քանի որ դու վաստակել ես ավելի շատ թշնամիներ, և ինձ մնում է միայն խղճալ: Խղճալ, որովհետև ավելի սարսափելի բաներ են լինում, քան մահն է, այս դեպքում նշմարելի է դառնում ամեն ինչ: Գիտես, փախուստը մարդկությունից և շրջապատից չի օգնում այդ դեպքում, քանի որ աշխարհում ամեն ինչ բումերանգի օրենքով է և տիեզերական ձգողության օրենքն է այդպես: Իմ խոսքերում համոզվելու համար խորհուրդ կտաի կարդալ Եզոպոսի առակներից « Մարդասպանը » և առհասարակ կարելի է կարդալ մեծ իմաստունի գրքերը: Մի խոսքով, ես եկա, որպեսզի ավարտեմ իմ առաքելությունը քո և ժողովրդի հանդեպ, ինձ պիտակավորեցին ու հալածեցին, սակայն իմ ցանած սերմերի պտուղները դուք եք վայելելու, ոչ թե ես: Ազատիչ, ինչքան դաժան ես լինում, այնքան էլ դաժան մահով ես մեռնում: Եվ ես գիտեմ, որ դու մահից վախենում ես, սակայն մոռանում ես, որ երբեմն կյանքը մահից ավելի վտանգավոր է: Մի մտածիր, որ որդիները պատասխան չեն տալիս ծնողների հանցանքների համար, դա խաբկանք է, քանի որ Աստծո գրված օրենքում է նույնիսկ այդպես: Այնպես որ ինչ ցանում ես, այն էլ հնձում ես, լինում է ինչպես բնության օրենքով: Լինում է, որ հայրը ցանում է, իսկ որդիները հավաքում են: Այդպես էլ ճակատագիրն է, նրանից չես կարող փախչել: Ազատիչ. Դու միակը չես և քեզանից առաջ եկողները նույն հնձանով են անցնելու, որովհետև նրանց ու նրանց որդիների գործած հանցանքները դեռ պատասխան չեն ստացել, ու դեռ գալու է մաղով անցնելու ժամանակը: Ոչ թե Աստծո մաղով, այլ մարդկային արդարության` այն մաղի, որը ինձանից հետո պետք է գա, ու այն ժամանակ ապաշխարհելը բավականին ուշ կլինի: Չարի կայսրությունը տապալվելու է, տապալվելու են նրանք, որովհետև մատնության ժամանակն է գալու, և սկսելու եք իրար հոշոտել, կողոպտված ու թալանված հարստության համար, անգամ ապրելու համար: Իրար եք մատնելու: Ազատիչ, այդպիսի մարդանման արարածներին հավաքեցիր քո շուրջը, որպեսզի ծառայեն քեզ, սակայն ինքդ լավ գիտես, որ նրանք ոչ մի վայրկյան չեն ծառայել ո’չ քեզ, ո’չ էլ պետությանը: Նրանք քեզանից նույնիսկ չեն վախեցել, այլ ձևացրել են ու ծաղրել… ՈՒ քեզ թվացել է, որ դու ես ծաղրում նրանց, իրականում ամեն ինչ հակառակն է: Քո կարծիքով Պալատական ծաղրածունները կուսակցական կրծքանշաններով քեզ ծառայել են հավատարիմ շանպես, ապասխալվում ես, հենց նրանք են առաջինը հարված հասցնելու քո թիկունքին: Եվ մտածում ես թե բազմաքանակ հաստավիզ թիկնազորի ու հավատարիմ մարդկանց մեջ կլինես անվտանգ, ապա կարող եմ հիասթափեցնել, նրանք դավեր են գործելու քո թիկունքի ետև ու նրանց մեջ լինելու են քեզ հարազատ մարդիկ, որոնք քո անունով են այսօր երդվում: Հիշու՞մես Պողոս առաքյալին, որը մեկ գիշերվա մեջ երեք անգամ ուրացավ Հիսուսին, այդպես էլ նրանք են անելու` ուրանալու են, նույնիսկ ավելին… Ինչպես ասացի ես ավարտեցի իմ առաքելությունը և խորհուրդ կտամ չփնտրել ինձ, որովհետև ես հեռվում չեմ լինելու, այլ միշտ քո կողքին` քո յուրայինների մեջ… Դեռ պետք է համոզվեմ ու տեսնեմ իմ կանխատեսումների ապացույցը: Դու ո’չ առաջինն ես, ո’չ էլ վերջինը… Տարիներ առաջ էի կանխատեսել քո գաղափարակից ընկերոջ` վազգենի վախճանը, քո ու Ռոբերտի տարբերակում չեմ կարծում, որ սխալվում եմ: Վազգենն էլ անկուշտի պես թալանեց լափեց, կարծում էր գումարը և իշխանությունը հավերժ է, սակայն ինչպես տեսար, ո’չ գումարը փրկեց, ո’չ իշխանությունը, նա ճզմված գլխով գնաց դեպի դժոխքը, իսկ թալանված միլիոններ անգամ իր հարազատները չվայելեցին: Այնպես որ Եզոպոսի Առակները կարդա ու գուցե հասկանաս… Ինչպես տեսար, ոչ գումարը, ոչ էլ փախուստը մարդկությունից չի օգնում հեռացնել վտանգը, այնպես որ ամեն ինչ քո ձեռքին է, ես չեմ հորդորելու, որպեսզի հրաժարվես և հեռանաս, դու ընտրել ես ճանապարհդ, դու էլ պետք է անցնես դրանով: Այնպես որ ամեն մեկը իր արածի համար է պատասխան տալու մարդկության և Աստծո առաջ: Ազատիչ, չի նշանակում, որ դու ունես մյուս նախագահների աջակցությունը, և կարողես լուսանկարվել նրանց հետ, դա երաշխիք չէ, քանի որ Քադդաֆին ու Սադամը ևս ունեին բարեկամներ, որոնք հենց իրենք աջակցեցին նրանց կործանմանը, այնպես որ նրանք լուսանկարվում են քեզ հետ, որպես մի փոքրիկ բռնակալի, որը շուտով կախաղանաձողին է բարձրանալու, այնպես որ կարծում եմ պետք է մտածել այդ մասին, ու քանի դեռ հնարավոր է կանխել վտանգը: Ազատիչ, դու շարունակեցիր սուլթան համիդի գործը, իսկ քո կուսակցությունը` երիտթուրքերի: Գիտե՞ս, երևի ողջ հանրապետության մեջ ես միակ մարդն եմ, որ չեմ մեղադրում քեզ, քանի որ ժողովուրդն է մեղավոր, որ հանդուրժում է քեզ նմաններին: Դուք` անկուշտներդ, առաջնորդվում եք շատի ու ավելի-շատի սկզբունքով, սակայն ինչպես ասացի դա սխալ է, երբեմն շատը ավելի է վնասում քան քիչը: Հիշու՞մ, ես Զարուհի Փոստանջյանը ողջ աշխարհի առջև քեզ անվանեց խաղամոլ և թալանչի, իսկ դու պատասխան անգամ չգտար ասելու…. Հիմա էլ Վահան Մարտիրոսյանի ապտակը դեռ շատ թանկ կնստի քո վրա, քանի որ նա սեփական երկրից փախավ հենց քո ու քո ենիչերների պատճառով, որովհետև չտեսնված փաստ է, որ թշնամի երկրի ղեկավարից կարող է օգնություն հայցել, բայց ոչ քեզանից, որովհետև մանուկին արգանդում սպանողները հենց քո հովանավորյալներն են: Հիշում ես մանկասպան Հերովդեսին, ահա դու էլ ես նրա պես, քո հրամանով են երկրում խոշտանգում ու սպանում անգամ մանուկներին, քանի որ ինչպես դու ես ասել. « Այս երկրում դու ամեն ինչից տեղյակես, », սակայն ոչինչ չես անում, որպես բանակի ու պետության գլխավոր հրամանատար: Ազատիչ, գիտես շատ գումարը ու թիկնազորը չեն կարող փրկել մեծ աղետից, ավելի ճիշտ պատժից, քանի որ աղետը լինելու է քո և քո ժառանգների համար, ու փրկություն ժողովրդի համար: Այնպես մի արեք, որ ձեր վախճանը դառնա ազգային տոն, ինչպես եղավ քո կուսակցական ընկերոջ` Չաուշեսկու ժամանակ: Նրա ու կնոջ գնդակահարված դիակների վրա միզում էին ու զվարճանում: Հիշու՞մ եք վազգենը ասում էր` « Մեր դեմ խաղ չկա…» Ինչպես տեսաք նա դժոխք գնաց լանգետ դարձած գլխով… Ազատիչ, վախեցեք նրանից, որ քո բորենի գեներալները լինելու են առաջին քար նետողները քո վրա, որովհետև նրանք պիղծ են ու դավաճան, միայն գիտեն արյունով հարբել ու լափել… Հասկացե’ք վերջապես, երբ Եզը ընկնում է, դանակավորը շատանում է, այնպես որ քո տարբերակում բացառություն չի լինելու: Արյունը լվանում են արյունով, դա ոչ միայն հեթանոսական հավատքում է այդպես, այլ տիեզերական… Այնպես որ ամեն ինչիր տեղը գտնում է այս մոլորակի վրա… Տա’ Աստված, որ դու գտնես քո արժանի տեղը, ու քո զավակները նույնպես:

 

Եզոպոսի առակներից

 

Մարդասպանը

Մի մարդ սպանություն գործեց, և սպանվածի հարազատներն ընկան նրա հետևից: Նա փախավ դեպի Նեղոս, բայց այնտեղ հանդիպեց գայլին: Սարսափած բարձրացավ գետաբերանին կախված ծառը և թաքնվեց, բայց տեսավ ծառից ճոճվող օձին: Նետվեց ջուրը, բայց այստեղ էլ կոկորդիլոսը դարանեց ու խժռեց նրան:

Առակս ցուցանե, որ հանցագործությամբ արատավորված մարդուն չի պատսպարում ո՜չ հողը, ո՜չ օդը և ո՜չ էլ ջուրը:

 

Հարգանքներով Գեհենի Առաքել 12/10/2015

ՈՎՔԵ՞Ր ՍՊԱՆԵՑԻՆ ՄՈՆԹԵ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻՆ

Posted on Updated on

 

Monte_Melkonyan.jpg« Հերոսները պետք  է  զոհվեն  պատերազմի  դաշտում,  հակառակ դեպքում նրանք  անտանելի  են  դառնում »։

վազգեն  Սարգսյան Վիքիպեդիա

 

Վերջերս հետաքրքիր փաստեր գտնելով փորձել եմ վերարտադրել պատմությունը, երևի իմ աշխատանքային փորձի շրջանակներում, որպես հոգեբան-կրիմենոլոգ կփորձեմ վերարտադրել ժամանակի ամենասարսափելի ոճիրներից մեկը` Մոնթե Մելքոնյանի Սպանությունը: Հիշեցնեմ, որ հիպոթեզի վրա հիմնված վերարտադրությունը կարող է բացահայտել հանցանքի իսկությունը, որն էլ հնարավորություն է տալիս վերանայել փակված քրեական գործը, անկախ գործի հնության ժամանակահատվածից:

Այդպիսով հայտնաբերված փաստերից, որոնցից օգտվել եմ, դրանք վերաբերվում են վազգեն Սարգսյանի կրտսեր եղբորը` Արմեն Սարգսյանին, որը իրականացրել էր լրագրող, « Հանրային հեռուստառադիո » ընկերության խորհրդի նախագահ` Տիգրան Նաղդալյանի սպանությությունը: Այդպիսով վարձու մարդասպաններին, որոնց վարձել էր Արմեն Սարգսյանը, ծնունդով Ղարաբաղի քաղաքացիներ էին: Արմեն Սարգսյանը որտեղի՞ց կարող էր ճանաչել մարդկանց, որոնք առհասարակ կապ չունեին Հայաստանի հետ, և տրամաբանորեն ոչ մեկ չէր կարող մի այդպիսի հանձնարարություն պատվիրել` նկատի ունեմ Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունը, մարդկանց, որոնք անծանոթ են և անտեղյակ գործից: Չհաշված, որ սպանության մասնակիցներից մի քանիսն են, որոնք օգնել են և միջնորդել հետագա գործողությանը, ավելի ճիշտ պատվերը կատարելու համար: Եթե հաշվի առնենք այն փաստը, որ Արմեն Սարգսյանը խնդիր չուներ Տիգրան Նաղդալյանին սպանելու պատվերը տալ մեկ ուրիշին` օրինակի համար իր եղբոր` Վազգեն Սարգսյանի սանիկներին` Մանվել Գրիգորյանին կամ Սեյրան Սարոյանին, ամենավերջին դեպքում Շմայսին` Առաքել Մովսեսյանին, որոնք « աշխատանքային » փորձ ունեին սպանության բնագավառում, և պատրաստ էին նույնիսկ անվճար իրականացնել Արմեն Սարգսյանի պատվերը: Սակայն կնշանակի, որ Տիգրան Նաղդալյանի սպանության պատվերը այնքան էլ լուրջ գործ չէր, որպեսզի Մանվելի գլխակերներին հանձնարարի, ուստի պատվերը նա հանձնարարել էր իր եղբոր` վազգեն Սարգսյանի կողմից վստահված մարդասպաններին` Ջոն Հարությունյանին ու նրա հանցախմբին: « 2002թ. դեկտեմբերի 28-ին ծնողների տան շքամուտքում գլխին ստացած հրազենի կրակոցից մահացած Հանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի նախագահ Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունը պատվիրած եւ իրականացրած անձանց դատվարությունը սկսվել էր հուլիսի 28-ին: Հիշեցնենք, որ սպանությունը բացահայտվեց շատ արագ` մարտի հինգի երեկոյան. Նախագահական ընտրությունների օրն այդ մասին հայտարարվեց հանրային հեռուստատեսությամբ: Այս դեպքն առանձնահատուկ էր նաեւ այն իմաստով, որ Հայաստանի պատմության մեջ առաջին անգամ սպանության բացահայտման համար նշանակվել էր 250 հազար դոլար պարգեւ:

Դատախազության ներկայացրած մեղադրանքով սպանության պատվիրատուն Արմեն Սարգսյանն է` 1999թ. խորհրդարանում ահաբեկչության զոհ դարձած վարչապետ Վազգեն Սարգսյանի եղբայրը: Արմեն Սարգսյանի մյուս եղբայրը` Արամը, ընդդիմադիր «Հանրապետություն» կուսակցության ղեկավարներից է:Տ. Նաղդալյանի սպանության պատվիրատու Արմեն Սարգսյանին եւ սպանությունն իրականացրած Ջոն Հարությունյանին: Նա կատարում էր Արմեն Սարգսյանի հանձնարարությունները:Սպանությունը կատարելու համար 75 հազար դոլարը նա է վերցրել Ա.Սարգսյանից եւ դրա մի մասը փոխանցել մարդասպանին: Ըստ գործի` պատվիրատուի եւ կատարողների միջեւ կապող օղակ են եղել Հովհաննես Հարությունյանն (մականունը` «Ապեր») ու Գեղամ Շահբազյանը։ Ա. Սարգսյանն իր վերջին խոսքում ուշադրություն հրավիրեց այն հանգամանքի վրա, որ նախաքննության ողջ ընթացքում նախկին մեղադրյալների գրեթե բոլոր ցուցմունքները հակասել են ոչ միայն իրենց, այլեւ մյուս մեղադրյալների ցուցմունքներին: Նա նշեց, որ այդ ցուցմունքները նախաքննության ընթացքում հարմարեցվել են իր ցուցմունքներին: Ա. Սարգսյանը գտնում է, որ դատաքննությունն այս գործով ոչինչ չի պարզել »:*1 ( Արմեն Սարգսյանը ազատազրկվեց 15 տարով ) Ինչպես արդեն ներկայացրեցի Արմեն Սարգսյանի և մնացած հանցագործների ցուցումները միշտ փոփոխվել է, քանի որ վերը նշված գեներալներն ու « սպարապետի »հանցախմբի մյուս անդամները որոնք գտնվում էին իշխանության վերին օղակներում, մանավանդ Գագիկ Ջհանգիրյանը ու Հովիկ Աբրահամյանը այդ թվում բարձրաստիճան այրեր, ընդհուպ նախագահը կարող էին ճնշում գործադրել քնչական խմբի վրա, որոնք վարույթը այլ ուղղությունով էին տանում` անտեսելով փաստերը և վկանների տարակարծիք ցուցմունքները: Այդպիսով ինչպես գիտենք « Դատարանում ամբաստանյալ Ա. Սարգսյանը նաեւ արձանագրեց, որ դատելով քրգործի նյութերից, « Ապերը » Տ. Նաղդալյանին սպանելուց հետո եւ մինչ այդ էլ հանցախմբի անդամներին ֆինանսավորել է: Այսպես, մինչեւ Ա. Սարգսյանից փող ստանալը սպանության անմիջական մասնակիցներին արդեն 25 հազար դոլար էր տվել » : *2 ( Արմեն Սարգսյանը ազատազրկվեց 15 տարով ),, Ջոն Հարությունյանը խոստովանել է, որ «Պայմանավորվածության համաձայն սպանությունից առաջ ստացել են փողի մի մասը, իսկ երկրորդ մասը պետք է իրենց փոխանցեին սպանությունն իրականացնելուց հետո: Սակայն այդպես էլ փողի երկրորդ մասը չեն ստացել»: Գումարի չափի մասին տեղեկությունները ճշտել հնարավոր չէ, բայց խոսքը 100 հազար դոլարի եւ նախնական վճարված 30 հազար դոլարի մասին է »: *3 ( Ո՞վ է տվել կրակելու հրամանը- 3 Էդիկ Բաղդասարյան ) Փաստերը ցույց է տալիս, որ Արմեն Սարգսյանը և « Ապերը » բավականին հին ծանոթներ են և հենց դա էլ հանդիսացել է մեկմեկու վստահության մթնոլորտի ձևավորմանը: Իսկ դատական գործընթացից արդեն տեղյակ ենք « Մեղադրող կողմը Արմեն Սարգսյանի դեպքում իբրեւ մեղմացուցիչ հանգամանք է դիտել խնամքի տակ գտնվող անչափահաս երեխաները, ՀՀ և ԼՂՀ պաշտպանության համար մղված մարտերին ունեցած մասնակցությունը և « Երկրապահ » շքանշանով պարգևատրված լինելը » : *4 (Դատավարությունը սկսվեց Էդիկ Բաղդասարյան ՈՒշադրության եմ հրավիրում այս վերջին ընդգծված տողերը, քանի որ սա դատարանը համարեց որպես մեղմացուցիչ հանգամանք, որպեսզի պատիժը լինի ավելի մեղմ, սակայն դատարանը հաշվի չառավ, որ այդ « ԿՌՎՈՂ ՏՂԱ » լինելու փաստը, որ դա կեղծիք է և Արմեն Սարգսյանը ոչ մի անգամ չի մասնակցել մարտական գործողություններին և անգամ սահմանի տեղը չի իմացել, ոչ մի գնդակ չի արձակել դեպի երկրի թշնամին; Այդ « Երկրապահ » շքանշանով պարգևատրված լինելը » դա ԵԿՄ – վարչության հերթական կեղծիքներից մեկն է, քանի որ Արարատի շրջանում, մանավանդ Դավալլու գյուղում բոլորն էլ գիտեն, որ Արմեն Սարգսյանը այդ տարիներին զբաղվել է եղբոր` Վազգեն Սարգսյանի հովանավորությամբ կողոպուտով և թալանով, ու հայտարարելով նրան որպես հայրենիքի պաշտպան, դա ծիծաղելի է: Չնայած Արմեն Սարգսյանի գործած հանցանքը Հրազդանի « Լիզինի » գործարանի աղմկահարույց գործը բավական էր, որպեսզի նրան Հայրենիքի Դավաճանի անվան տակ գնդակահարեին, սակայն ինչպես տեսնում ենք նա միշտ ջրից չոր է դուրս եկել: Սակայն շարունակենք: Տիգրան Նախդալյանի « Սպանության մոտիվը` « շահադիտական նկատառումներով » եւ «հոկտեմբերի 27-ի վերաբերյալ Տիգրան Նաղդալյանի վարած հեռուստահաղորդումների եւ նրա ծառայական գործունեության կապակցությամբ »*5:(Դատավարությունը սկսվեց Էդիկ Բաղդասարյան ) Այն փաստերը, թե ինչու էր Արմեն Սարգսյանին ձեռնտու Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունը, դրա մասին ես գրել եմ իմ ակնարկներից մեկում` « ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՈՃԻՐ… ՏԻԳՐԱՆ ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ » Այնպես որ հետագայում կներկայացնեմ այն, առաջ անցնելով ներկայացնեմ հետաքրքիր փաստերից մեկը: « Դատական նիստը նշանակված է այն դահլիճում, որտեղ «Հոկտեմբերի 27-ի » դատավարությունն է ընթանում:

Արմեն Սարգսյանի պաշտպան Ռոբերտ Գրիգորյանի կարծիքով այդ հանգամանքը իր պաշտպանյալի վրա բարոյական ճնշման ձեւ է: «Ա. Սարգսյանը հատկապես շատ է տանջվում այն մտքից, որ ինքը նույն մեկուսարանում է, որտեղ գտնվում են իր եղբոր սպանողները: Իսկ հիմա նա եղբոր սպանողների հետ նստելու է նույն դահլիճում, գուցեեւ նույն աթոռին, որտեղ Նաիրի Հունանյանն է նստում: Սա նրան ճնշող եւ դատաքննության մթնոլորտին ոչ տրամադրող վիճակ կարող է ստեղծել: Սա իմ անձնական կարծիքն է, որ ձեւավորվել է նրա հետ ունեցած զրույցների արդյունքում»,- ասաց Ռ. Գրիգորյանը: Ըստ փաստաբանի, գործի նյութերում որոշ հանգամանքներ բավարար չափով ճշտված եւ պարզված չեն:

«Հանգամանքներ, որոնք առաջին հայացքից թվում են, թե էական չեն, բայց իրենց ամբողջության մեջ դառնում են խիստ էական եւ կարող են վճռական նշանակություն ունենալ օբյեկտիվ ճշմարտության բացահայտման իմաստով »: *6:Դատավարությունը սկսվեց :Փաստորեն ինչպես տեսնում եք նորից այստեղ պաշտպանի դերում հանդես է գալիս սպանված եղբոր ուրվականը, Արմեն Սարգսյանը ցանկանում է ներկայացնել , որ «Հերոսի » հերոս եղբայրն է, և հանգամանքներից ելնելով դատարանը պարտավոր է նրան չմեղադրել, կամ էլ ինչպես ասում են մեղմ լինել,, ինչպես կասեր Ռուսաց կայսրության անբարոյական կայսրուհի` Եկատիրինա II- ը « Հերոսներին չեն դատում »սակայն ինչպես գիտենք Եկատերինան մտածում էր իր սեռական օրգաններով: այլապես այդ հիմարությունը դուրս չէր տա, և հենց այդ մարմնավաճառի թուլեքն են, որ որդեգրեցին այդ կարգախոսը և շարունակեցին անպատիժ գործել, ( « Մեր դեմ Խաղ չկա» դա Եկատիրինա II- ի արտահայտված խոսքերի նոր տարբերակն է: ) սակայն ինչպես հետագայում պազվեց Հոկտեմբերի 27-ին այդ կարգախոսը որդեգրած ոճրագործին ճզմված գլխով ուղարկեցին ուղիղ դժոխք:

Շարունակեմ ներկայացնել գործին առնչվող փաստերը: « Ա. Սարգսյանի պաշտպանները մեծ հակասություններ են գտել հատկապես Ղարաբաղում կատարված քննության մեջ. « Եթե մտածեինք այդքան անգրագետ ձեւով քննություն անցկացնել, երեւի չկարողանայինք այդքան հաջող անել: Անգրագիտության կլասիկ դրսեւորում է: Այն զենքը, որով սպանվել է Տ. Նաղդալյանը, բերել են հանձնել, իսկ արձանագրության տակ զենքը հանձնողի ստորագրությունը չկա: Ընդ որում, զենքի համարը եւ տարեթիվը սխալ է արձանագրված, քան իրականում այն զենքն է, որը ասօր գործով իրեղեն ապացույց է »: Ջոն Հարությունյանը իբրեւ թե փետրվարի 27-ին ձերբակալված է եղել, իբրեւ թե Ստեփանակերտի մեկուսարանում նա մեղայականով հանդես է եկել մարտի 3-ին: Եթե նա փետրվարի 27-ից մինչեւ մարտի 3-ը եղել է մեկուսարանում ª կամ պետք է ձերբակալված լիներ, կամ պետք է առնվազն կալանքի սանկցիա լիներ նրա նկատմամբ: Նրա նկատմամբ ապօրինի զենք պահելու համար քրեական գործ էր հարուցվել, բայց քրեական գործով ոչ մի պաշտոնական ցուցմունք չկա: Կա ընդամենը ոչինչ չասող ինչ-որ բացատրություն:

Անհնարին բան է, ուրեմն նա ունեցել է ցուցմունք. որտե՞ղ է այդ ցուցմունքը, ինչու՞ գործի մեջ չկա այն: Ես չեմ կարող ինձ թույլ տալ մտածել, որ Ղարաբաղի ներքին գործերի նախարարության կառուցվածքում կան մարդիկ, որոնք չգիտեն, որ սանկցիայով նստած մարդուն պետք է հարցաքննել, որ եթե քրեական գործ է հարուցվել, ապա դրանից հետո ոչ թե բացատրություն, այլ ցուցմունք են վերցնում մարդուց: Եթե այդպիսի ցուցմունքներ նրանք չէին կարող չվերցնել, ապա ինչու՞ չկան գործում, որտե՞ղ են դրանք: Եթե չկան գործում, ես իրավունք ունեմ, չէ՞, ասելու, որ ինչ-որ բան էն չէ: Մյուսների ցուցմունքները նույնպես չկան: Ղարաբաղի ՆԳ նախարարի տեղակալն Աբրահամյանից ինչու՞ պետք է բացատրություն վերցնի եւ ոչ թե ցուցմունք: Ի՞նչ կապ ուներ նա այս գործի հետ: Գործը նրա վարույթում չէր, քննիչի վարույթում էր: Իսկ գործով քննիչը հարցաքննած պաշտոնական ոչ մի ցուցմունք չունի »:*7 Դատավարությունը սկսվեցԻնչպես տեսնում ենք Արմեն Սարգսյանի կողմից Տիգրան Նաղդալյանին սպանելու գործում քնչական խմբի ու հետագայում էլ դատական գործընթացում եղել են խախտումներով, ու քողարկելով հանցանքների կարևոր մանրամասնություններն ու փաստերը: Ինչպես հայտնի է Վազգեն Սարգսյանը իր կենդանության ժամանակ նույնիսկ իր հեռուստատեսային հարցազրույցներից մեկում դժգոհում է, որ իրեն մեղադրում են անգործության մեջ, այսինքն պատճառը Ներքին զորքերի վարչության պետ Գեներալ Արծրուն Մարգարյանի դեմ մահափորձն էր, և մի շարք բարձրաստիճան գործիչների սպանությունների հաջորդականությունը: « Ո՞վ, է տարիներ շարունակ իրականացնում նման սպանություններ Հայաստանում, ո՞վ է ուղղորդում, տալիս հրամաններ: Նշենք, թե ում ձեռքին կա զենք.

Պաշտպանության, Ներքին գործերի, Ազգային անվտանգության նախարարությունների աշխատակիցներ, պատերազմի մասնակիցներ, վարձու մարդասպաններ: Վարձու մարդասպանները կարող են լինել այս կառույցներից որեւէ մեկի ներկայացուցիչները, կարող են նաեւ հրավիրված լինել դրսից, ասենք, օրինակ` Ռուսաստանից կամ որեւէ այլ երկրից: Հիշենք, որ Ռուսաստանում գործող հանցավոր խմբերի մեջ մեծ թվով հայեր կան:

Եթե վերլուծենք աղմկահարույց այն սպանությունները, որոնց մասով ընթացել են դատավարություններ, կտեսնենք, որ գրեթե բոլոր դեպքերում հիմնական դերակատարները վերոնշյալ կառույցներից մեկի կամ խմբերի ներկայացուցիչներն են եղել: Աղմկահարույց մյուս սպանություններին հաջորդող օրերին էլ իրավապահները գրեթե նույն գործողություններին են դիմել: Նրանք ունեն տեղեկություններ, կասկածելի մարդկանց ցուցակ, գիտեն, թե ում մոտ կա ապօրինի զենք: Սակայն չեն « հայտնաբերում », որովհետեւ ամեն ինչ իր ժամանակն ունի: Թե ինչ վարկածներ ունեն իրավապահները, առայժմ հայտնի չէ, եւ կարծում եմ` անիմաստ է այդ ոլորտից որեւէ արդյունքի սպասելը: Նման հետեւություն անելու բոլոր հիմքերը կան: Պարզապես սպանությունների շղթան երկարում է, ու վերջը կարծես թե չի երեւում: Նման սպանություններից հետո ծագող առաջին հարցը հետեւյալն է` ինչո՞ւ են սպանում » :*7:Ո՞վ է տալիս կրակելու հրամանը Էդիկ Բաղդասարյան Ինպես արդեն գրել էի այդ հարցին կանդրադառնանք, սակայն կարևոր էր այն փաստը ներկայացնել, որ բոլորին հուզում էր այն հարցը, թե ինչու են սպանել Տիգրան Նաղդալյանին, դատարանը նույնպես փորձեց այդ հարցը շրջանցել և գործընթացը խճճվեց ու դարձավ ներկայացում: «Հայաստանում մեծ քանակությամբ ապօրինի զենք կա: ՆԳ, ԱԱ նախարարություններում, դատախազությունում կան «պահեստավորված» չգրանցված զենքերով սպանությունների բազում գործեր: Բավական է մի օրինակ բերել. 1996-ի օգոստոսին Երեւանում իր սեփական ավտոտնակից դուրս գալիս սպանվեց ՊՆ սպա, ԱՍԱԼԱ-ի նախկին անդամ Աբրահամ Խամիսյանը, 1997-ի հոկտեմբերին իր տան դիմաց օրը ցերեկով սպանվեց ԱՍԱԼԱ-ի մեկ այլ անդամ, գործարար Դավիթ Դավիդյանը:

Հետագայում պարզվեց, որ այս երկու սպանությունները նույն զենքով են կատարվել: Դեռեւս այն ժամանակ` 1997 թ.-ին, Սերժ Սարգսյանը, որ երկու կառույցների` Ազգային անվտանգության եւ Ներքին գործերի նախարարն էր, մամուլի ասուլիսում հայտարարեց, որ « մի վեց ամիս անց կհայտնաբերեն հանցագործին »:

Հանցագործին, իհարկե, չհայտնաբերեցին, ու այդ զենքով մարդն, ամենայն հավանականությամբ, այսօր էլ պտտվում է Երեւանի փողոցներով, ցանկացած պահի, երբ ստանա հրաման կամ փող, կարող է կրակել: Ա.Խամիսյանը լիբանանցի էր եւ նոր էր տեղափոխվել Հայաստան, Դ.Դավիդյանը նույնպես մի քանի տարի գտնվում էր Լիբանանում:

Երկուսն էլ ԱՍԱԼԱ-ի « Հեղափոխական շարժում » կամ, ինչպես երբեմն ընդունված է ասել, Մոնթե Մելքոնյանի թեւից էին »: *8 Ո՞վ է տալիս կրակելու հրամանը Էդիկ Բաղդասարյան Ւնչպես տեսնում ենք ներկայացված փաստերը բավականին հիմնավորված են, այստեղ ինչպես ասվում է ԱՍԱԼԱ ի մարտիկներ դեմ կատարված սպանությունները քաղաքական ենթատեքստ ունեն, որը ինչ-որ կապ կա Մոնթե Մելքոնյանի սպանության հետ: Եթե հաշվի առնենք, որ փաստերում նշվում է Սերժ Սարգսյանի անունը, սակայն չմոռանանք, որ ինչպես ասում են այդ ժամանակահատվածում նախարար Սերժ Սարգսյանը և նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը մի մեծ զրո էին ներկայացնում, այսինքն ձևական ֆիգուրներ էին, երկրում փաստացի հրամանները արձակում էր Վազգեն Սարգսյանը, որը մեկ տարի առաջ` 1996 թվականի Սեպտեմբերի — 25 ին իրականացրած Ռազմական Հեղաշրջումով զավթել էր իշխանությունը: Իսկ մինչ այդ դեռևս Արցախյան շարժման ժամանակ` 1988 թվականին Խորհրդային Հայաստանի Ազգային Անվտանգության ԿԳԲ -ի ղեկավար` Գեներալ Մարիուս Յուզբաշյանի միջամտությամբ Կոմսոմոլի ակտիվիստ Վազգեն Սարգսյանին ներարկեցին Հայաստանում սկիզբ առած Ազգային Ազատագրական շարժման մեջ, որպեսզի այդ շարժումը վիժեցնեն… Վազգեն Սարգասյանի միջնորդությամբ քրեական հանցագործներից ստեղծվեցին զինված խմբավորումներ և ջոկատներ, այդպես ասված « ասֆալտի Ֆիդայիններին » որոնք պետք է բարոյապես և ֆիզիկապես ոչնչացնեին հայրենասիրության գաղափարը կրող մարտիկներին: Մանրամասն ներկայացված է « Ազգադավը » պատմավեպում և « Հոկտեմբերի 27 ի մեղավորները » փաստավավերագրական գրքում; Ինչպես տեսնում ենք Վազգեն Սարգսյանը կատարում էր ԿԳԲ-ի հանձնարարությունը Մարիուս Յուզբաշյանի գլխավորությամբ, չնայած որ ինչպես ցույց է տալիս փաստագրությունը, այդ ամենը մշակված է եղել Մոսկովյան ԿԳԲ-ում մշակված « Գողգոթա » ծածկանունը կրող գաղտնի պլանի շրջանակներում: « Միխախիլ Լյուբիմով ՊԵՐԵՍՏՐՈՅԿԱՅԻ ԳԱՂՏՆԻ ՊԼԱՆԸ՝ « ԳՈՂԳՈԹԱ » ՕՊԵՐԱՑԻԱՆ » *9 Չնայած հետագայում 1993 վազգեն սարգսյանը իրեն իշխանության բերած Մարիուս Յուզբաշյանի սպանության գլխավոր կազմակերպիչն էր: (1993 թվականի հուլիսի 21, առավոտյան Երեւան, Կոմիտասի անվան այգում Մակարով տեսակի ատրճանակի կրակոցից սպանվում է Հայաստանի Պետական անվտանգության կոմիտեի նախկին ղեկավար, գեներալ-լեյտենանտՄարիուս Յուզբաշյանը: Փաստագրություն) Ինչպես տեսանք վերևում նշված փաստերը ԱՍԱԼԱ-յի մարտիկների սպանությունները անմիջական կապ ունեն Վազգեն Սարգսյանի հետ, քանի որ նրան ձեռնտու չէր, որպեսզի մրցակիցներ ունենա, կամ իր ալան-թալանին խանգարողներ, այդ պատճառով պատերազմի ժամանակ և դրան նախորդող ժամանակահատվածում նա ամեն միջոցներով ոչնչացնում էր իրեն խանգարողներին: Սակայն մնացած մանրամասնությունները հաջորդում, վերադառնանք Տիգրան Նաղդաալյանի սպանությանը վերավերող փաստերին: Այդպիսով Նաղդալյանի սպանության « բոլոր ձերբակալվածները Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչներ են: Հինգը Մարտունի քաղաքից են, մեկը` Հադրութից: Ընդ որում, նրանցից մեկը ներկայումս Մարտունու զինվորական դատախազության աշխատակից է, այսինքն` զինծառայող: Երեքը նախկինում դատված են եղել:

Ձերբակալված են Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունն իրականացրած Ջոն Հարությունյանի եղբայրը` Ջանիկ Հարությունյանը, Սամվել Աբրահամյանը (մականունը` Ցավ), Ֆելիքս Առուստամյանը ( նախկինում ծառայել է բանակի հետախուզությունում), Հովիկ Ավագյանը: Վերջինս Լեոնարդ Պետրոսյանի հեռավոր ազգականն է: Իսկ ձերբակալված վեցերորդ անձի (հադրութեցու) անուն ազգանունը դեռեւս չենք կարողացել պարզել: Ցավով պետք է նշեմ, որ բոլոր ձերբակալվածներն էլ Ղարաբաղյան պատերազմի մասնակիցներ են: Ջոն Հարությունյանի մյուս եղբայրը` Ռաջիկը, զոհվել է պատերազմում: Հանցավոր խմբի ղեկավար ամենայն հավանականությամբ Սամվել Աբրահամյանն է` Ցավը: Նա երեք երեխայի հայր է, ունի երկու դատվածություն: Առաջին անգամ Մարտունու քաղխոհրդի նախագահին ծեծելու, երկրորդ անգամ` բանտից փախչելու եւ այդ ընթացքում աշխատողներին մարմնական վնասվածքներ հասցնելու համար: 1992թ. փետրվարին Վիլիս մեքենան, որի մեջ գտնվում էր նաեւ Ցավը, Ամիրանլար ադրբեջանաբնակ գյուղի մերձակայքում պայթեց ականի վրա: Նրա ոտքը կտրվեց, վնասվեց աչքը: Մարտունու քաղաքապետի վերջին ընտրությունների ժամանակ նա առաջադրել էր իր թեկնածությունը: Մեր ունեցած տեղեկություններով` ՏՏ մակնիշի ատրճանակը, որով սպանել են Տիգրան Նաղդալյանին, գրանցված է Մարտունու ՆԳ բաժնում, այսինքն` ծառայողական զենք է: Սակայն այն երկու ամիս գտնվում էր Սամվել Աբրահամյանի` Ցավի մոտ: Հասկանալի չէ, թե ինչպես է ծառայողական զենքը հայտնվել Սամվելի մոտ: Սակայն այս տվյալը ճշտել հնարավոր չեղավ: Զենքի մասին մեր ունեցած մեկ այլ տեղեկության համաձայն` այս զենքով կատարվել է մեկ այլ սպանություն: Չի բացառվում, որ այս քննությամբ բացահայտվի աղմկահարույց մեկ այլ սպանություն եւս, եւ զարգացումները կարող են անկանխատեսելի լինել » : *10 . (Ո՞վ է տալիս կրակելու հրամանը Էդիկ Բաղդասարյան )

Ինչպես արդեն նշել էի գալիս է փաստերի ամենակարևոր հատվածը որն էլ կապված է Մոնթե Մելքոնյանի հետ: Հիշեցնեմ միայն այն փաստը, որ պատերազմի ժամանակ Կոմկուսի այսինքն ԿԳԲ — ի կողմից կազմակերպված քրեական տարրերից ու թմրամոլներից ստեղծվեց զինված խմբավորումներ, որոնք ուղղորդված էին քաոս ու անարխիա սերմանելու ազգային շարժումը վիժեցնելու համար, այդ մասին ավելի լավ ներկայացրել է Արցախյան պատերազմի հերոս, հետախույզ և լրագրող` Վարդան Հովհաննիսյանը իր « Ովքեր են Ասֆալտի Ֆայինները » հոդվածում: Այդպիսով վերադառնանք Տիգրան Նաղդալյանի գործի փաստագրությանը. « ՀՀՇ -ի Ջոնիկ Հարությունյանն այս խմբից էր: Խմբում ընդգրկված տղաներն ավելի շատ հայտնի էին թմրանյութեր օգտագործելով: Մարտունիում այս խմբի հետ կապված բազում պատմություններ են եղել: 1992 թ., երբ Մոնթե Մելքոնյանը դարձավ Մարտունու ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատար, խնդիրներ առաջացան այս խմբի հետ: Մոնթեն կանչեց Արտիկին եւ ասաց, որ նրանք պետք է դիրքում հերթապահեն: Արտիկը պատասխանեց. « Մենք կռվող տղաներ ենք եւ միայն կռիվներին ենք մասնակցելու »: Մոնթեն էլ բարկացած ասաց. « Ինձ կռվող տղաներ պետք չեն, ինձ զինվորներ են պետք»: Հենց այս խոսակցությունից հետո էր խորացել հակասությունը Մոնթեի եւ քաղաքում անընդհատ « ռազբորկաների » մեջ գտնվող Արտիկի խմբի միջեւ: 1993-ի հունվարին խմբի տղաները գողացան Մարտունիում Արտակարգ իրավիճակների կոմիտեի ներկայացուցիչ « գնդապետ (այսօր գեներալ) Հմայակ Հարոյանի վիլիսը եւ տարան Ստեփանակերտ: Այս հակասությունն այն ժամանակ չկարողացավ հարթել նույնիսկ Սամվել Բաբայանը:

Մոնթեն որքան էլ պայքարեց Հ. Հարոյանին Մարտունիում պահելու համար, որեւէ արդյունքի չհասավ: Գնդապետ Հարոյանը ստիպված ժամանակավորապես լքեց Մարտունին: Արտիկի խումբը գնալով դարձավ անվերահսկելի մի կառույց: 1993-ի մայիսին Մոնթեն Ստեփանակերտի ղեկավարության առջեւ պայման դրեց` կամ իրեն պետք է թույլ տան զինաթափել խմբին, կամ ինքը կհեռանա Մարտունուց: Ստեփանակերտից Մարտունի եկան Զինվորական ոստիկանության աշխատակիցները, զինաթափեցին խմբին եւ ձերբակալեցին:

Որոշ ժամանակ անց խմբի անդամները ազատ արձակվեցին եւ ընդգրկվեցին ինքնապաշտպանական ուժերում: Խմբի տղաները լավ կռվողների համբավ ունեին: Հրադադարից հետո տղաներից մի քանիսը մնացին բանակում, մյուս մասը զբաղմունք չուներ: Նրանք մշտապես թմրանյութ էին օգտագործում: Հաշիշն անպակաս էր նրանց մոտից: Պատերազմի տարիներին` 1992-ի մարտին խմբի տղաներից մեկը, որը հետագայում մեծ չափաքանակով թմրանյութ օգտագործելուց մահացավ, մի անգամ նույնիսկ ինձ հաշիշ առաջարկեց:

Մեր ունեցած տվյալներով` ՀՀ Գլխավոր դատախազությունը որոշել է բերման ենթարկել Արտիկին: Հնարավոր է` երկրորդ անձը, որի մասին մարտի վեցին որպես հետախուզվող նշել էր ՀՀ Ոստիկանության լրատվության վարչության պետ Արտակ Վարդազարյանը, հենց Արտիկն է: Ըստ որոշ լուրերի` դեկտեմբերին նա գտնվում էր Երեւանում » :*11. (Ո՞վ է տալիս կրակելու հրամանը— 3 Էդիկ Բաղդասարյան ) Փաստորեն ինչպես տեսնում ենք այդ հանցախումբը պատերազմի ժամանակ զբաղվում էր ալան-թալանով, սպանություններով ու թմրադեղերի սիրահար էին: Կարծում եմ այս ամենը հիմնավորում է վերոհիշյալ « Ասֆալտի Ֆիդայինների » փաստը, այն որ Մոնթե Մելքոնյանը նրանց հետ թշնամացել է, հիմնավորում է այն փաստը, որ այդպիսի հանցագործները երբեք չեն կարող հայրենասեր լինել ու այդպիսի տականքները երբեք վիրավորանքը « կուլ » չեն տալիս, այսինքն` « պարտքի տակ չեն մնում »: Այն որ Մոնթեի հետ առճակատումը պետք է ավարտվեր նրա սպանությունով: Իսկ այն փաստը, որ այդ հանցախումբը անկառավարելի էր նշում է աղբյուրը, ու նույնիսկ Ղարաբաղի պաշտպանության ղեկավար Սամվել Բաբայանը չի կարողացել նրանց սանձել: Այդ ամենը կնշանակի, որ այդ հանցախմբի ետևը կանգնած է եղել շատ ավելի հզոր մարդ, քան Սամվել Բաբայանն էր: Ինչպես հայտնի է Սամվել Բաբայանի կողմից գրված Վազգեն Սարգսյանին ուղղված նամակներից մեկում նա հաստատվում էր, որ իրեն խանգարում են աշխատել, ո’չ միայն Հայասատանի իշխանությունները, այլև Արցախում գործող հանցագործ խմբավորումներ, և իզուր չէր նա հենց այդ նամակը ուղղել Վազգենին: «Սամվել Բաբայանի « հույժ գաղտնի » նամակը Վազգեն Սարգսյանին »: Սամվել Բաբայանի նամակում ամեն ինչ ասված էր, և բոլորը գիտեին, որ Վազգեն Սարգսյանը շատ հզոր ուժ էր ներկայացնում, մանավանդ որ նրա անմիջական հրամանները կատարում էր Մանվել Գրիգորյանը, Շմայսը, Սարոյան Սեյրանը և իրեն հավատարիմ հանցագործներ և բացառված չէր, որ Արթիկի խումբը կատարել է նրա անմիջական հրամանները` ոչնչացնելով ճակատային գծում ազնիվ ու հայրենասեր հրամանատարներին ու մարտիկներին, հնարավոր է, որ հենց դա էլ պատճառ էր հանդիսացել, որպեսզի Մոնթե Մելքոնյանը հայտարարի. « Եթե հասա Երևան, Վազգենի ոտքից բռնելու եմ և դուրս շպրտեմ նախարարությունից »: Դե պարզ բան էր, որ Վազգենը այդ խոսքը չէր մարսելու և Արթիկի հանցագործ խմբին հանձնարարելու էր Մոնթե Մելքոնյանի սպանությունը: Չնայած ազնիվ հրամանատարների սպանությունների փաստերը բավականին շատ են քանի անհայտ պայմաններում սպանվեցին ճանաչված ու տաղանդավոր հրամանատարներ` ԼՂՀ ի ղեկավար Արթուր Մկրտչյանը, « Բեկորը » Աշոտ Ղուլյանը, Սամվել Շահմուրադյանը, Շահումյանի ինքնապաշտպանության հրամանատար Շահեն Մեղրյանը, Մարտակերտի հրամանատար Վագիֆ Գալստյանը, Հատուկ Գնդի հրամանատար, գնդապետ Վոլոդիա Կարապետյանը, ԼՂՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր` Նորայր Դանիելյանը, և Սիսիանի Հրամանատար` Վուրգ Ոսկանյանը և ուրիշներ: « 1993թ. հոկտեմբերի 18-ին, դեռեւս չպարզված հանգամանքներում, Ստեփանակերտ քաղաքից Դրմբոն վերադառնալու ճանապարհին դավադիր գնդակը կտրվեց Նորայր Դանիելյանը կյանքի թելը »: *12. Մարտակերտի շրջանի Ջրաբերդ պաշտոնաթերթ ՆՐԱՆ ՃԱՆԱՉՈՒՄ ԷԻՆ՝ ՈՐՊԵՍ ՊԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆ ՉՏԵՍԱԾ ՀՐԱՄԱՆԱՏԱՐԻ Ինչպես համոզում են փաստերը Վազգենի մասնակցությունը հերոսների ոչնչացման գործում ակնհայտ է և հենց Արմեն Սարգսյանը Տիգրան Նաղդալյանի սպանության պատվերը տվել է իր եղբոր դահիճներին, որոնք անկաշկանդ գործել են… Իզուր չէր, որ հանցախմբի անդամները զբաղեցնում էին բարձր պաշտոններ ու անձեռնամխելի էին, ու վստահելի գործընկերներ էին Արմեն Սարգսյանի պատվերը իրականացնելու համար: Հետաքրքիր է նաև մեջ բերել Սամվել Բաբայանի նամակից մի հատված, որը ուղված էր Վազգեն Սարգսյանին « Պարոն նախարար. Ընդհանրապես այն համոզմանն եմ հանգել, որ մեր միջեւ կայացած, բաց թե փակ, զրույցներն իրենք ոչ մի լավ արդյունքի չեն հանգեցրել: Այսուհանդերձ՝ էլի չեմ գտնում, թե ե՛ս Ձեզ պիտի սովորեցնեմ կամ թե ի՛մն է վերին ատյանի ճշմարտությունների մենաշնորհը. ո՞վ գիտե կամ ո՞վ հետո իմանա՝ գուցեեւ ճիշտը Դուք եք: Բայց խնդիրը դա էլ չէ: Այս ժողովուրդն է մեղք: Եվ ինչո՞ւ միայն Արցախի: Գտնում եմ, որ Հայաստանում վիճակն անգամ ավելի վատթար է, բայց ինձ իրավունք չեմ վերապահում դատել « համայն հայության » մասին եւ նրա անունից: Իսկ ամենամեծ մտավախությունս իրոք այն է, որ կարող ենք անդառնալի կորուստներ տալ ( եթե արդեն չենք տալիս) Արցախի գերխնդրում: Հրադադարից հետո անցած 4 տարում շուրջ 300 ( երեք հարյուր ) հաղթող տղերք են հեռացել այն հողի սահմաններից, որ այնպես անձնուրաց պաշտպանել են: Մի՞թե սա չէ տագնապի ամենաբարձր ազդանշանը: Չեն կարողանում, ուրեմն, ոչ միայն տնտեսապես գոնե յոլա գնալ, այլեւ չեն հավատում իշխանությունների ուղեգծին »: *13. Սամվել Բաբայանի « հույժ գաղտնի » նամակը Վազգեն Սարգսյանին Ինչպես տեսնում ենք Սամվել Բաբայանի հրաժարականը պայմանավորված էր հենց այս դավաճանությունների փաստերը հաշվի առնվելով, իզուր չէր, որ շատ ականատեսներ ու վկաներ հաստատում էին որ ազատամարտիկների ոչնչացման ծրագրի հեղինակը եղել է Վազգեն Սարգսյանը, որը « Կռազի » շոֆեռ Մանվել Գրիգորյանին պետք է անվանի հերոս, իսկ իսկական հերոսներին թիկունքից պետք է դավադրաբար ոչնչացնի: Ավարտելով վերջում ավելացնեմ Վազգեն Սարգսյանի զոհերից մեկի` տիկին Սվետլանա Մարգարյանի գրքից մի հատված: Սվետլանա Մարգարյանը և նրա եղբայրները Արտաշատի « Անկախության Բանակի » մարտիկներ էին և մի քանի տարի շարունակ ԿԳԲ ի նկուղներում խոշտանգվեցին Վազգեն Սարգսյանի կողմից կազմակերպված դավադրությունից, ՀԱԲ ի հայրենասեր ու ազնիվ մարտիկներից շատերը խոշտանգվեցին և հետապնդվեցին: « Ինչպե՞ս եղավ, որ ոչնչով աչքի չնկած ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ Վազգենը, Արարատից հանկարծ կայծակնային արագությամբ հասավ Երևան և նույն արագությամբ էլ, առանց որևէ մի մարտի մասնակցած լինելու,առանց թշանում դեմ մեկ գնդակ արձակած լինելու, հայտնվեց ՊՆ Նախարարի աթոռին,աջ ու ձախ անխնա թալանելով երկրի հարստություններն ու լցնելով Շվեցարական Բանկերը և անպատիժ կատարելով ամենազազրելի հանցագործությունները,արժանացավ նաև ազգային հերոսի կոչման… ( 100%-ով էլ անցած լինեք, մեկ է,իշխանությունը չենք հանձնելու: Մենք ենք հաղթել, մենք էլ վայելելու ենք— 1996-ի կեղծված ընտրությունների համար փողոց դուրս եկած ժողովրդի վրա կրակ բաց անելուց հետո հայտարարեց Վազգենը ): *14. ՍՎԵՏԼԱՆԱ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԿԵՂԾՎԱԾ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Այն հարցը թե ինչո՞վ էր պայմանավորված Տիգրան Նաղդալյանի սպանությունը, և ի՞նչն էր պատճառները: « Նրանք ասում են` շարքից հանեցին հոկտեմբերի 27-ի կարեւոր վկային: Մոտենում էր « Հոկտեմբերի 27-ի » գործով Տիգրանին դատարան հրավիրելու ժամանակը: Կան բազմաթիվ հարցեր, որոնց պատասխանները պետք է նա տար: Մասնավորապես, տեսաժապավենի մոնտաժման հարցը:

Վազգեն Սարգսյանի իրավահաջորդները պնդում են, որ դահլիճում նկարահանված տեսաժապավենը մոնտաժված է: Մյուս հարցն այն է, թե որպես « Հայլուրի» թղթակից Ազգային հեռուստատեսության աշխատակից եւ 27-ի գործով վկա Տ. Նազարյանը ինչպես է ընտանիքով տեղափոխվել Միացյալ Նահանգներ:

Այս վարկածը պնդողներն ասում են. « Կան ուժեր, որոնք ամեն ինչ արեցին, որպեսզի Տիգրանը չպատասխանի այդ հարցերին »: * 15 Ո՞վ է տալիս կրակելու հրամանը Էդիկ Բաղդասարյան

Նաղդալյանի ցուցմունքից հետո ժողովուրդը կիմանար, որ ոչ թե Նաիրի Հունանյանն է ոճրագործը, այլ վազգեն սարգսյանը, որը պատերազմի ժամանակ թիկունքից ոչնչացնում էր ազատամարտիկներին, որը թալանում էր ոչ միայն Հայաստանի ժողովրդի տարիների ստեղծածն, այլև թալանում էր սփյուռքահայ հայրենակիցների նվիրատվությունները ու կտապալվեր սպարապետացված հրեշի հերոսական միֆը… Այդ պատճառով Արմեն Սարգսյանը լռեցրեց Տիգրան Նաղդալյանին

Եզրակացությունը ըստ Հոգեբան-Կրիմենոլոգ Գեհենի Առաքել

 

 

« ԳԵՆԵՐԱԼ » ՄԱՆՎԵԼՆ ՈՒ ԳԱԳԻԿ ՇԱՄՇՅԱՆԸ

Posted on Updated on

 

manvel   samshyanՊարոն գեներալ, Գագիկ Շամշյանն է եկել, ներս թողնե՞մ, հարցրեց քարտուղարուհին,

Յա՜ էկերա՞Ասա՛, թող ներս գա, պատվիրեց Մանվել Գրիգորյանը։

Դուռը բացվեց և աշխատասենյակ մտավ Շամշյանը, նա մի քանի անգամ խոնհարվելով մոտեցավ, ավելի ճիշտ մահմեդականների պես մինչև գետին խոնարհվելով ու սողալով մոտեցավ գեներալին:

Բարև, պարոն գեներալ ջան, ինձ ասացին կանչել եք.

Հա՛ Շամշյան, կանչեր եմ, ի՞նչ կա։ Գիդա՞ս ինչի հմար եմ կանչեր

Ճիշտն ասած չգիտեմ պարոն գեներալ, բայց եթե ուզում եք, մի հատ կզեմ, հետևիս ձեռք տվեք, վախեցած ասաց Շամշյանը։

Չէ Շամչյան, թող մնա հետո, հիմա շատ գործ ունենք անելուԴու գիդա՞ս ինչի եմ կանչեր։

Ինչու՞ պարոն գեներալ

Արա՜ սաղ քաղաքում շխուր ա գնում, թե ընձի « փնթի գեներալ » են ասըմ։

Ո՞վ է ասում պարոն գեներալ, բա ասեք բռնեմ ականջները շան թուլի պես կտրեմ էդ ճիվաղների.

Արա՛, որ բռներ լիներ, քեզ ընչի՞ էի կանչում,բարկացավ գեներալը, ասում են էն սենդվիչում են գրել, ու ինչոր մի սատանի ճուտ ա գրել

Ֆեյսբուկում են գրում պարոն գեներալ, ոչ թե սենդվիչում, ուղղեց Շամշյանը:

Հա էլի էդ Ֆեսյբուքա ինչա՜….

Պարոն գեներալ, ուզու՞մ եք մի հատ կզեմ հետևիս ձեռք տաք հանգստանաք

Արա՛, քեզ ասացի հետո, ձայնը բարձրացրեց գեներալը։

Դէ՜, ես մտածեցի որ

Արա՛, ըստեղ մենակ ես եմ մտածում, էլա՞վ, բարկացավ գեներալը:

Պարոն գեներալ, մի բարկացեք, որբ տղա եմ, անապահով ընտանիքի, մանկատանն եմ մեծացել, խղճացեք

Լսի՛ չեմ կանչեր, որ կյանքդ պատմես, դրա մասին դիփ Հայաստանը գիդաԴու է՛ն ասա գիդա՞ս թե ընձի ու Սարոյանին փնթի գեներալ ասողն ովա….

Սրտիդ մոտ մի ընդունի պարոն գեներալ, իմ մասին էլ են ասում Փնթի, սփոփեց Շամշյանը, հետո էլ Վովա Գասպարյանին են ասում, իմիջայլոց Վովա Գասպարյանը երեկ իմ հետևին ձեռք ա տվել, ուզու՞մ եք մի հատ կզեմ հետևիս ձեռք տաք,,,

Շամշյան, քեզ ասացի թող մնա հետո, հիմա շատ գործեր ունեմ:

Լավ, ես կսպասեմ պարոն գեներալ,

Ասու՞մ ես Վովա Գասպարյանին էլ են ասում Փնթի՛

Ոչ միայն իրեն են ասել, այլ գերագույն գլխավոր հրամանատարին էլ,

Յաա՜ իրան էլ են սենդվիչում գրե՞լ, զարմացավ գեներալը։

Ի՞նչ սենդվիչ պարոն գեներալ

Դե է՛ն նախահարձակում էլի…. է՛ն որ նախահարձակ են անում

Պարոն գեներալ Ֆեյսբուքու՛մ քոմենթերը նկատի ունե՞ք

Հա՜ էլի էդի նկատի ունեմ….

Պարոն գեներալ, ես առհասարակ կարդալ չեմ սիրում, ուրիշներից եմ լսել, համ էլ ճիշտն ասած կարդալ էլ չգիտեմՉեմ ուզում ուղեղս ծանրաբեռնեմ, էսպես թեթև ապրում ենք էլի….

Արա՜ պիտի ուղեղ ունենաս որ ծանրաբեռնես, կատակեց գեներալը, հետո սկսեց հռհռալ երևի իր սրամտությունից ու կատակը հավանեց:

Ուզու՞մ եք կզեմ պարոն գեներալ, առիթից օգտվեց Շամշյանը:

Արա՜ հո գոմիկ չե՞ս, բղավեց գեներալը, ի՞նչ ես կպել կզե՜մ հա կզե՛մ

Պարոն գեներալ ձեր` Երկրապահի տղերքը խորհուրդ տվեցին, որ կզեմ, թե չէ Դուք գիտեք, որ ես զբաղված մարդ եմ, շնչելու ժամանակ չկա, ուր մնաց կզեմ:

Լսի՛ Շամշյան, ասում ես էդ նախահարձակին ո՞նց պատասխանենք, թե չէ արդեն Ադրբեջանի թերթերն են գրում, որ ես Փնթի եմ, ու իրենք էլ հաստատում են, որ իմ հետևին ձեռք են տվել Շուշիում էլ, Խոջալույում էլ 1989 թվականին:

Ուշադրություն մի դարձրեք պարոն գեներալ, կգրեն, կգրեն հետո կհոգնեն ու էլ չեն գրի, խորհուրդ տվեց « Մեծ » լրագրողը, ես էդպես եմ անում, ի՞նչի ուղեղս ծանրաբեռնեմ, հանկարծ հիշեց գեներալի կծու կատակը ու լռեց:

Արա՜, հարցը գրել ջնջելը չի, էն որ հիմա դրանց գրածից հետո, ինձանից « Աչոտ » ուզողները շատացել են, բա դրանց դեմը ո՞նց առնեմէն պարոն Հակոբն էլ մեռավ գնաց, հիմա խորհուրդ տվող էլ չկա

Օղորմի՜ իրեն, դժբախտ դեմքով ասաց Շամշյանը, հերոս մարդ էր, իսկական մեծություն, ասում են լավ կռվող է եղել, մենակով ֆիզուլին է գրավել

Արա՜ Ֆիզուլի՛ն ես եմ գրավել, մենակով ջոգում ես, է՛ս տղեն ա գրավել, մռնչաց գեներալը, հետո էլ Հակոբը ի՞նչ խեռիս կռվող, ինքը բացի կողքի կաբինետից ուրիշ տեղ չի տեսել մեկ էլ

Ուզու՞մ եք կզեմ պարոն գեներալ

Չէ՛ էլի՜ արա՜, սպասի գործերը կվերջացնենք նոր

Պարոն գեներալ, ասում եք թե խորհուրդ տվող չունեք, բա Վարդան Դևրիկյանը, գիտնական տղա է, հերոս, մարտական երկրորդ աստիճանի խաչ ունի, ասում են Մադաղիսը մենակ է գրավել

Շամշյան, չեմ ջոգում, եկել ես ինձ կատաղեցնե՞սԱրա՛ Դևրիկյանից ի՞նչ խեռիս կռվող, դրա մատները տեսե՞լ ես, էդի նատուռի գոմիկ է, ի՞նչ Մադաղի՜ս ի՞նչ բա՜ն, էդի սկի ինքնուրյուն ձեռնաշարժություն չի կարում անի մենակ

Ո՞նց թե պարոն գեներալ, զարմացավ Շամշյանը, բա անցած անգամ իրեն տեսա, ասաց Շահումյանում տանկ եմ խփել 1996- ին

Ա՜յ Շամշյա՛ն, 1996- ին կռիվը արդեն պրծել էր, ի՞նչ տանկ, ի՞նչ բան

Պարոն գեներալ, Սամվել Ալեքսանյանն էլ չի կռվե՞լ, միամիտ հարցրեց Շամշյանը:

Արա՜ մենակ ես եմ կռվեր ու սպարապետը, երկուսով ենք Շուշին գրավելԵրկուսով

Գեներալի մռնչյունը սարսափեցրել էր Շամշյանին

Թիկնապահը առանց թակելու մտավ ներս….

Ինչա Շեֆ ջան պե՞տք ա խփեմ սրան

Չէ՛ արա՛ խոսում ենք, բղավեց գեներալը, թիկնապահը գլուխը քաշեց ետ և փակեց դուռը:

Ուզու՞մ եք կզեմ պարոն գեներալ

Արա՜ չէ՛ էլի, բղավեց գենեռալը, որ վախտը գա կասեմ: Դու էն ասա է՛ն սենդվիչում ի՞նչ էին գրել….

Ֆեյսբուկու՞մ պարոն գեներալ, ճշտեց Շամշյանը,

Հա՛ Ֆեսսբուքում….

Պարոն գեներալ, ես չեմ կարդացել, բայց ինձ ասել են, ես առհասարակ չեմ կարդում, մենակ նկարում եմ:

Լսի՛, ավելի լավ, որ նկարում ես, մի բան նկարի, որ ժողովուրդը իմանա, որ ես հերոս եմ, սպարապետն էլ մեծ իմաստուն աստվածն ա, ես արդեն Գարեբին Բին զանգել եմ ու ասել, որ սպարապետին հայոց սրբերի շարքը մտցնեն, որ մտցրեցին լավ կլինի, ժողովուրդը ուզի, թե չուզի ինձ էլ կմտցնի

Որտե՞ղ, կմտցնի պարոն գեներալ, զարմացավ Շամշյանը, գեներալը մի պահ լռեց, կարծես թե մոռացավ ինչ էր խոսում:

Ինչը՞ Շամշյան

Որտե՞ղ կմտցնի պարոն գեներալ, Շամշյանը կրկնեց հարցը։

Արա՛ քո ուշքն ու միդ մտցնելն ու կզելն ա

Պարոն գեներալ, նոր դուք ասացիք, որ ժողովուրդը ձեզ կմտցնի

Արա՜, ինձ չեն կարա մտցնեն, ես եմ ըստեղ մտցնողը, ջոգի՜ր, մռնչաց գեներալը, Լսի Շամշյան, հիմա էթում ես ու Դևրիկյանի հետ գցում բռնում եք ու մտցնում

Ի՞նչն ենք մտցնում պարոն գեներալ։

Թու՜հՇամշյան մոռացա թե ինչ պիտի ասեի, էնքան ասացիր կզեմ մտցնեմ, որ շփոթվեցի: Կգնաս Դևրիկյանի հետ կմտածեք, թե ի՞նչ անեք, որ սպարապետին ու ինձ հերոսական կերպարով ներկայացնեք:

Պարոն գեներալ, կարանք մի հատ ֆիլմ նկարենք, որ դու ու սպարապետը Բաքուն ոնց եք գրավել, սրամտեց հանրաճանաչ լրագրողը:

Արա՜ դեռ Բաքուն չենք գրավել,

Ո՞նց թեԼու՞րջ, զարմացավ նա, բա տղերքից լսել եմ, որ ուզեցել եք Բաքուն վառեք

Շամշյան, ոնց գցում, բռնում եմ, արդեն կզելուդ վախտը էկերա, բարկացավ գեներալը:

Վա՜յ հիմա կզե՞մ, ուրախացավ Շամշյանը:

Չէ՛ արա՜ , գոռաց գեներալը, արա՛, ես ասել եմ Բաքվում գործեր ունեմ, չեմ ասել, թե Բաքուն գրավել եմ

Բայց պարոն գեներալ, ինչու՞ եք բարկանում, կարանք ասենք, որ Բաքուն գրավել եք, հիմա ժողովուրդը Շամշյանին ավելի շատ է հավատում, քան թե ձեր ասած ֆեյսբուկին;

Լսի՛, Շամշյան արդեն յուղ ես վառում

Կզե՞մ պարոն գեներալ, ուրախացավ Շամշյանը,

Շամշյան լսի, վերջին անգամ եմ կրկնում կգնաս ու լավ կմտածես, թե ինչ անեք

Է՜հ պարոն գեներալ, լավ էլ ասացիք առաջ մտածելու համար ուղեղ է պետք, Աստված ինձ ուղեղ է տվե՞լ որ….

Լա՜վ Դևրիկյանին կասեմ, դու տես ինչ է ասումԻնքը ինչ ասի կանես, հասկացա՞ր արա….

Ոնց ասեք պարոն գեներալ, համաձայնվեց Շամշյանը:

Պարոն գեներալ, գիտե՞ք թե ինչ եմ մտածում,

Ասա՛ տենամ:

Ով ուզում է ինչ ուզում է թող ասի, Դուք տանձի տեղ մի դրեք, միևնույն է 21 դարը մերն է լինելու,

Ապրես, Շամշյան, տեսնում եմ ուղեղդ սկսեց աշխատել

Մեր դեմ խաղ չկա պարոն գեներալ, ոգևորվեց նա։

Ապրե՛ս, դու Շամշյան, լավ ասացիր՝ Մեր դեմ խաղ չկաԱրա, որ չամաչեմ մի հատ պաչիկ կանեմ

Պարոն գեներալ պաչիկ չեմ ուզում, հետևիս ձեռք տվեք գնամ:

Շամշյանը հրաժեշտ տվեց և դուրս գնաց:

Գեհենի Առաքել 26 / 12 / 201510945861_1389316631379518_3314389011646585599_o

« Антропометрия » ՔՐԵԱԾԻՆ ԺԱՌԱՆԳԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Posted on Updated on

Gorila-de-costa-gorilla-gorilla.-Bioparc-Valencia« Антропометрия » Մարդաբանություն. միջազգային տերմինը՝ անթրոպոլոգիա (հուն, άνθρωπος-մարդ), գիտություն մարդու առաջացման ու զարգացման, ռասաների ձևավորման և մարդու կազմվածքի նորմալ տարբերակների վերաբերյալ։ ( https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Մարդաբանություն ) Այդ բառը երևի թե շատերին ծանոթ կլինի, քանի որ անմիջական կապ ունի հոգեբանների, կրիմինոլոգիայի` « Քրեագիտություն » և նույնիսկ հնաբանության ու ոսկրաբանության հետ: Ինչո՞վ է պայմանավորված դա, կփորձեմ հակիրճ ներկայացնել բառի իմաստը, որպեսզի չշեղվեմ մեր բուն նպատակից: Կփորձեմ մատուցվող նյութը բաժանել երկու մասի, առաջին մասում կներկայացնեմ, թե իրենից ի՞նչ է ներկայացնում մարդաբանությունը և ինչու՞ է այդքան կարևորվում, իսկ երկրորդ մասում ստույգ կանդրադառնամ ` թե ի՞նչ կապ ունենք մենք հենց այդ և գիտության և ուսմունքի հետ: Այսինքն տարիների անցյալից պետք է նայենք և ուսումնասիրենք Հայաստանի քաղաքական վերնախավի գործիչների` կենսաբանական ու հոգեբանական տվյալները: Մենք ուսումնասիրել ենք իշխանական ողջ էլիտայի հոգեբանական առանձնահատկությունները, սակայն այստեղ ներկայացնելու եմ մեկին, որն անմիջական ներգործություն ունեցավ այդ բոլորի վրա, քանի որ ներկայիս քաղաքական գործիչների վարած կյանքն ու գործելավոճը արդեն իսկ ապացուցում են նրա ով լինելը, ինչպես ասում են « Մարդուն գնահատում են իր արած գործերով, ոչ թե նրա ճառերով ու լոզունգներով »: Մի խոսքով, որպեսպես բժիշկ հոգեբան, Քրեագիտություն մեջ տարիների ընթացքում իմ ձեռք բերած փորձը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու այն փաստագրական տվյալները, որոնք թաքցնում և քողարկում են ՀՀ իշխանությունները, իսկ թե ինչո՞ւ, դրա պատասխանը ես տվել եմ գրեթե իմ բոլոր ակնարկներում. քանի որ որոշ գործի « Ինչո՞ւ կեղծեցին պատմությունը․․․ Որպեսզի իրենց ոճրագործությունների համար չպատժվեն » (այս միտքը չգիտեմ ինչպես ձևակերպել): Այսպիսով իմ վերլուծությունն ու ներկայացրած փաստերը վերաբերվելու են Հայաստանի « Խոշորագույն Քաղաքական և ռազմական գործիչներից » ( Այդպես է նա ներկայացված ՀՀ պաշտոնական բոլոր էջերում նույնիսկ ոչ պաշտոնական ) մեկին` Վազգեն Սարգսյանին: Հիմա կասեք, թե ես ինչու եմ անընդհատ անդրադառնում մի թեմայի, որը արդեն վաղուց համարվում է փակված: Ճիշտն ասած` վազգեն սարգսյանն այն մարդը չէր, որն արժանի լիներ ուշադրության և կարծես չարժեր ժամանակ վատնել ու գրել այդ մոլագարի մասին: Սակայն այս քսան տարիների նրա մեծարումն ու փառաբանումը կարծես վերջ չունեն, և ամեն անգամ` նրա մասին հեքիաթներ ու լեգենդներ են հորինվում խեղաթյուրելով պատմությունը և փչացնելով եկող սերունդներին, այդ էր պատճառը, որ սուտը պատանիների ու երիտասարտների մեջ ներարկելով նրանց ստրկամիտ են դարձնում, հենց դա էլ մտահոգում է ոչ միայն ինձ այլ նորմալ բանականություն ունեցող ցանկացած հայի: Հայրենասիրությունը կարևոր է, սակայն, երբ հայրենասիրության դասեր տվողները հանցագործ են ու մարդասպան, ապա այդ հայրենասիրությունը դառնում է չարիք ժողովրդի գլխին, այդ պատճառով էլ ստիպված եմ իմ մասնագիտությունից զատ գրել: Որպես հոգեբան տեսնում եմ. որ երիտասարդ սերնդի հոգեկան շեղումները, սրբացված կուռքերի երկրպագությունն ու նրանց մտավոր գիտելիքների պակասը դառնալու են աղետալի` ողջ ազգի համար: Իզուր չէ որ իմ գրքերում անդրադարձել եմ կուռքեր պաշտելու աղետալի երևույթին, ՀՀ իշխանությունները փորձում են հասարակությունից ու սերունդներից թաքցնել ճշմարտությունը, չնայած տգիտության մեջ պահելով նրանք փորձում են կառավարել նրանց: Այստեղ տեղին է հիշել գերմանացի փիլիսոփա, գրող` Կանտի ամենահայտնի աշակերտներից մեկի` Արթուր Շոպենհաուերի խեսքերը. « ԿՐՈՆԸ և ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄԵԿ ԿՇԵՌՔԻ ԵՐԿՈՒ ՆԺԱՐՆԵՐ ԵՆ, ԵԹԵ ԲԱՐՁՐ Է ՄԵԿԸ, ԱՊԱ ՑԱԾՐ Է ՄՅՈՒՍԸ », Այսինքն, եթե բարձր է ինտելեկտը, ապա ցածր է անհատապաշտության ու կուռքերին տրվելու մոլուցքը, այս դեպքում սպարապետացված տականքին ներկայացնում են որպես աստված, իսկ իր փնթի գեներալներին էլ` առաքելներ: Իշխանությունները ու անգամ եկեղեցին փորձում են սահմաններ դնել ազատության ու անկախության, կուռքերի ու « հերոսների », միջև` անգամ նահատակների ու սատկածների միջև: Այդ պատճառով, երբ խոսք է գնում մեռած մարդու մասին նրանք հիշեցնում են հերթական տխմարությունը` « Մեռածի ետևից կա՛մ լավը, կա՛մ ոչինչ »։ Դրա մասին ես բազմիցս գրել եմ իմ գրքերում: ( Մանրամասն` « ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾ »։ ) Հայ կղերական հոգևորականների այդ տխմարությունը անգամ որդեգրել են որոշ ազգեր « о мертвых или хорошо или ничего »։ ( О мертвом можно и нужно говорить так, как он того заслужил своими поступками при жизни . А для некоторых это будет стимулом для более достойной жизни и честных поступков. Потому, что мало кому захочется, чтобы после его смерти о нем вспоминали и плевались одновременно…) Սակայն այդ ամենի մասին գրել եմ « ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾ »։ գրքում: Մեծ վիպասան Րաֆֆին ասել է. « Կան մեռելներ, որոնց պետք է սպանել »: Այս հենց այն մեռելն է, որին նկատի ուներ Րաֆֆին, քանի որ այդ մեռելի ողջ կենսագրությունը կեղծեցին, ժողովրդին ու սերունդներին շուրջ մեկուկես տասնամյակ ներկայացնելով որպես « հերոս » ու սպարապետ, իրականում նա ոչինչ էր, դատարկություն, սակայն` մեծ ոճրագործ էր իր էությամբ ու ծնունդով: Բազմաթիվ նամակներ եմ ստացել, որտեղ շատերը հայտնում են իրենց երախտագիտությունը, քանի որ իրենց ասելով` վազգենին պատկերացրել են այնպիսի հերոս ինչպիսին ներկայացրել են մանվելներն ու հրանտ մաթևոսյանները: Այդ մասին կանդրադառնամ մեր փորձագիտական արդյունքները բաժնում: Իսկ նամակներից շատերում դժգոհություն և հայհոյանքներ են հնչում, նույնիսկ հաշվեհարդարի սպառնալիքներ, սակայն այս աշխատության և փորձագիտական անալիզների արդյունքները հնարավորություն կտան մեզ որոշակի կարծիք կազմել, իսկ սեփական գիտելիքները լրացնելու համար` կարող ենք ինքնուրյուն հետաքննել ու պարզել նրա տեսակը: Հիշեցնեմ կրկին, որ այս թեմային անդրադարցել եմ ոչ նրա համար, որպեսզի վարկաբեկեմ նրան, այլ այն պատճառով, որ Վազգեն Սարգսյանը միջնադարի հերոսներից չէ, այսօր էլ կան նրան ճանաչող շատերը, որոնց կարիք չկա համոզել, թե ով էր նա: Այստեղ կարելի է հիշել Պանիկովսկու խոսքերը, « Գնացեք Դավալլու և հարցրեք, թե ով էր Վազգեն Սարգսյանը մինչև հեղափոխությունը »: Նրան ճանաչողները լռում են, որովհետև գիտեն, որ նրա մասին հորինված պատմությունը սուտ է և կեղծ: Իսկ ինչ վերաբերվում է նրա կերպարի ետևը թաքնվողներին ( քրեա-գեներալական օլիգարխիան ), ապա նրանք ամեն ինչ արեցին, որպեսզի հերոսական ու հաղթական կերպարի մեջ ներկայացնեն մի մոլագարի, որը հնարավորություն տվեց կեղտաջրից ելած մանվելների, շմայսի, լիսկայի ու մուկ աբրահամյանի պես քրեածին տականքներին դառնալ իշխանության էլիտայի մասը: Նույնիսկ այսօրվա քաղաքական էլիտայի գլուխը կանգնած քոչարյանն ու սերժիկ սարգսյանը, վազգենի աճեցրած հրեշներն են, որոնք պետք է հոշոտեյին ազգին: ԵՎ իզուր չէր, որ նրա ծոցից դուրս եկած այդ վիշապները պետք է շարունակեին հերոսացված հանցագործի գաղափարական կերպարը դարձնել « սպարապետ » ու նրա անունով պետք է սերունդ կրթեին ու բոլորին համոզեին, որ « հերոսները աստվածներ են և նրանց դեմ չի կարելի ըմբոստանալ », իսկ « աստվածների » դեմ ըմբոստանալը պատժվում էր շատ խիստ, ինչպես եղավ Վրիժառու Նաիրի Հունանյանի պարագայում, նրան պիտակավորեցին ու որակեցին դավաճան, ոճրագործ, ազգի թշնամի, նույնիսկ ադրբեջանի ու թուրքիայի գործակալ: Շատ դեպքերում նրանք ինձ նույնպես պիտակեցին որպես Ադրբեջանի գործակալ, սակայն դա նրանց գործելաոճն է: ( Նաիրի Հունանյանը դա վերջին վրիժառուն էր, քանզի ժողովուրդը չգնահատեց՝ նրան անվանելով դավաճան, խարանելով մարդասպանի պիտակը: Իսկ դժվար թե գտնվի մեկը, որը ցանկանա դառնալ դավաճան ու թշնամի: ԳՀ © ԱՌ 2014) Վերջերս հոլիվուդյան ֆիլմերից մեկում` (« Օպերացիա Վալկիրյա » ) գլխավոր հերոսն ասում է . « Միայն մի միջոց կա հայրենիքին ծառայելու, ես պետք է դառնամ « Դավաճան »: Ֆիլմի հերոսը ճիշտ էր մտածում իր ներդրումը հայրենիքին և ժողովրդին բռնակալները որակելու էին այդպես` Հայրենիքի Դավաճան: Եվ Հայաստանում այդ նույն մթնոլորտն է, դավաճան է համարվում նա ով դուրս է գալիս ռեժիմի դեմ, անկախ նրանից, թե Հայրենիքի համար ինչպիսի ծառայություններ է մատուցել, ես նկատի ունեմ Շանթ Հարությունյանին ու ազատամարտիկ Վոլոդիա Ավետիսյանին, այդ թվին կարելի է գումարել նաև ազատամարտիկ ցմահ դատապարտված` Սողոմոն Քոչարյանին, որը ազատության մեջ մնաց ընդամենը հինգ օր: Ազգադավ իշխանությունները դաժան գտնվեցին նրա և ընտանիքի հանդեպ ու երբեք էլ չզղջացին: Այդ պատճառով են իշխանության վերին օղակում հայտնված փնթի գեներալները ինձ անվանում Դավաճան ու ադրբեջանի գործակալ: Իսկ իմ համար պարզ է, թե ով էր վազգեն Սարգսյանը, սակայն « սպարապետամոլ » երիտասարդները չգիտեն, քանի որ քսան տարուց ավելի է, ինչ նրանց գլուխները լցնում են, թե իբր « սպարապետի » շնորհիվ էր, որ ազատամարտիկները հաղթանակ բերեցին, « սպարապետի » շնորհիվ կառուցվեց հայկական բանակը: Պատահական չէին նրա մասին երգեր ու պոեմներ գրվում, ֆիլմեր նկարահանվում ու արձաններ բարձրացվում: Նաիրի Հունանյանին կարելի է երախտապարտ լինել միայն նրա համար, որ Հոկտեմբերի 27-ի վրիժառությունն իրականացրեց միացված տեսախցինկերի առջև` ուղիղ եթերի ժամանակ, եթե ոչ, իշխանակալները սերունդներին կներկայացնեին, որ վազգեն սարգսյանը զոհվել է « հայրենիքի ազատագրության ճակատամարտում »: Իսկ հետո հակառակը կարելի չէր լինի ապացուցել… Առանց այն էլ Շահումյանի դավաճանության փաստերն ու տեսանյութերը բավական են կարծիք կազմելու այդ գործում վազգենի անմիջական մասնակցության մասին, այնուամենայնիվ իշխանությունները փորձում են նրա դավաճանության հետքերը ոչնչացնել, ոչնչացնում են անգամ վկաներին: Այդ պատճառով էլ վազգենի թեման վտանգավոր է ու շատերը վախենում են արտահայտվել: Հոկտեմբերի 27- ի վրիժառության մասին ներկայացված է « Հոկտեմբերի 27- ի մեղավորները » փաստավավերագրական գրքում, ու կարիք չկա անդրադառնալ մանրամասնություններին, նամանավանդ, որ « Ազգադավը » պատմավեպում մանրամասն ներկայացված է ամեն ինչ, այնպես որ այս աշխատությունը գալիս է լրացնելու պատմավեպի գիտական ու պատմական փաստերի իսկությունը: « Ազգադավը » գրքի « Հեղինակի խոսքը » բաժնում ներկայացված են մեծ պատմաբան Րաֆֆու խոսքերը… Բանն այն է, որ Վազգեն Սարգսյանին ճանաչող շատ մարդիկ, վկաներ, անգամ նրա զոհերը դեռ կան կենդանի են, նրանցից շատերը գրում են աղաղակում, պայքարում են, որպեսզի սերունդներն իմանան, թե ճշմարտությունը որտեղ է, ու թե ինչու մեր երկիրը կործանվեց, կործանվեց բառիս բուն իմաստով, որովհետև փնթիները այն կործանեցին: Հույսով եմ այս գիտական աշխատությունը խթան կհանդիսանա, որպեսզի եկող սերունդները կարողանան բացահայտել իրենց մատուցված հանցագործ « սպարապետի » իրական կերպարը և ի հայտ կգա պատմական ճշմարտությունը:

Ինչպես սկզբում ասացի, ընդամենը քսան տարի է անցել, սակայն ոչ մեկը չի ցանկանում հիշել ոչ վաղ անցյալի պատմական դեպքերը: Կանցնի ևս քսան տարի և նույնիսկ սերունդներին կհամոզեն, կամ կպարտադրեն` որպեսզի հավատան, որ հայերեն տառերը ստեղծել է Հրանուշ Հակոբյանը, իսկ քրիստոնեությունն էլ Հայաստան է բերել Արմեն Աշոտյանն ու կհամոզեն, քանի որ ինչպես անգլիացի գրող Ջորջ Օրուելն էր ասում, « Ով ՏՆՕՐԻՆՈՒՄ Է ԱՆՑՅԱԼԸ, ՆԱ ՏՆՕՐԻՆՈՒՄ Է ԱՊԱԳԱՆ, ՈՎ ՏՆՕՐԻՆՈՒՄ Է ՆԵՐԿԱՆ, ՆԱ ՏՆՕՐԻՆՈՒՄ Է ԱՆՑՅԱԼԸ » Այս բառերի իմաստը շատ խորն է, քանի որ այն մեր ժամանակների ամենալավ օրինակն է: Հայաստանի իշխանությունները փոխեցին անցյալի պատմությունն այնպես` ինչպես իրենց էր պետք ( բոլշևիկ « պատմաբաննրի » համար պատմությունը գիտություն է այն մասին, թե ինչպիսին պետք է լիներ մեր անցյալը- պատմաբան Գեիմ Ռուշանյան. ), և այդ ստի վրա կառուցվեց ստի ու չարիքի իշխանությունը: Ստի ու կեղծիքի վրա կառուցված կայսրությունը վաղ թե ուշ կործանվելու է, և իր հետ կործանելու է ժողովրդին: Վազգենի հերոսացված կերպարը կամ ուրվականը պղծելու և ապականելու է ամեն ինչ, նրա անունը տալով են գործում ոճրագոծները, իսկ ժողովուրդը մոռանում է ամենակարևորը, որ խեղկատակ Կոմսոմոլը երբեք չի կարող Գարեգին Նժդեհի գաղափարակիցը լինել, ինչպես նաև Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժիկ Սարգսյանը: Ռուս անվանի երգիչ Իգոր Տալկովն իր « Մետամորֆա 2 (Метаморфоза 2 ) » երգում ասում էր:

( Только во тведь в чем беда:

Перестроить можно рожу,

Ну а душу — никогда.) Դժբախտությունն ինչումն է. Մռութը ( ռեխը, սփաթը) ձևափոխել կարելի է, իսկ հոգին` երբեք » ( Կներեք երևի թարգմանությունը անհաջող ստացվեց, սակայն իմաստը սա է: )

Ու կոմսոմոլը դարձավ Նժդեհական, նույն երգի մեջ հետրյալ տողերը հետաքրքիր են « Комсомолец из горкома Снял значок с Шароголовым

И напялил модный крест. » Այդպես կոմսոմոլի կրծքանշան փոխվեց խաչով ու մոռացավ նա իր անցյալն, ու նրա հետ մոռացանք և մենք, քանի որ նրա համար բոլոր գաղափարի մարտիկներն ու ընդվզող ժողովուրդը « Հակասովետական էին »: Հարցը միայն Վազգենը չէր, քանի որ այդպես Տալկովի պես վերափոխվեցին Կարեն Դեմիրճյանը, Գագիկ Հարությունյանը, Հրանուշ Հակոբյանը, Վովա Գասպարյանը, Աղվան Հովսեփյանը, Կառլոս Ղազարյանն ու ՀՀ պետական կառավարման 99 % — ը, ներառյալ Պաշտպանության նախարարության, ներքին գործերի համակարգի` այդ թվում ազգային անվտանգության համակարգի (ԿԳԲ) ու բոլոր նախարարությունների ու մյուս կուսակցական խմբավորումների գլխին կանգնած էին Տալկովի ասած սփաթները փոխած կոմունիստական չինովնիկները, որոնք ժամանակին պատրաստ էին միայն « Զորավար Անդրանիկ » երգի համար հարևանին և բարեկամին հակասովետական տարր անվան տակ աքսորել Սիբիրի աքսորավայրերն ու հենց նրանց շնորհիվ էր, որ Հայաստանը դարձել էր մի մեծ Գուլագ, կամ համակենտրոնացման ճամբար և վերջիվերջո` սպանդանոց: Կոմունիստական աղբամանի աղբը միաձուլվելով քրեական տարրերի հետ ձևավորվեց ներկայիս իշխանությունը: Ինչպես գիտենք Ազգային ժողովում ներկայիս պատգամավորները այդ մասսայից են, որոնց կարելի է կոչել. « կեղտարյուն խավ »: Այդ մասին բազմիցս գրել եմ և կարիք չկա վերհիշել միայն կհիշեցնեմ, որ « Ան-Պատիժ Ոճիր » գրքում նույնպես մանրամասնել եմ դա, ուստի այստեղ տեղին եմ համարում հիշել Արթուր Մեսչյանի երգի տողերը « Ոչինչ չի փոխվում, անցյալը դանդաղ իմաստազրկվում է »:

 

Կյանքը անիմաստ իմաստազրկվում է,

երբ վերածվում է անվերջ պայքարի,

պայքարն էլ, ավաղ, իմաստազրկվում է,

երբ վերածվում է կյանքի իմաստի:

Այդպես իմաստազրկվեց ժամանակը, իմաստազրկվեց կյանքը, անգամ պայքարն ու ապագան, ու ոչ մի հույս կամ հույսի նշույլ` ապագայի նկատմամբ: Իշխանությունը զավթած կեղտարյուն խավը պետք է օրենքի ուժով հաստատեր իր անձեռնմխելիությունը, ինչպես կասեր վազգեն սարգսյանը, « Ընդդիմությունը 100 տոկոս ձայն էլ ստանար, նրան իշխանություն տվող չկար » ( Վազգեն Սարգսյան 1996 թ. սեպտեմբերի 26 ): Եվ ահաբեկության շղթան ձգվեց շուրջ քսան տարի, իրար փոխանցելով իշխանությունը նրանք ժողովրդին ենթարկեցին խոշտանգումների ու կտտանքների: Եվ բիրտ ուժով պահեցին իրենց իշխանությունը, այդպես կյանքն ու պայքարը իմաստազրկվեցին, նորից պետք է հիշեմ Իգոր Տալկովի խոսքերը « К неудачам давно привыкли, А удачи пугают нас ». Այդես ինչպես Ջորջ Օրուելի « Անասնաֆերմայի » մեջ, Խոզերը եկան իշխանության ու սկսեցին օրենքները հարմարեցնել իրենց ապրելակերպին: Այդ պատճառով է նրանց համար ազատություն ու անկախություն բառը նշանակում ըմբոստություն իրենց իշխանության դեմ: Իրենք են երկրի տեր ու տնօրենը և իրենց թույլատրվում է ամեն ինչ, իրենց զավակներն են լինելու հաջորդ տերերը ու ժողովուրդը պարտավոր է ենթարկվել տերերին, իզուր չէ, որ հիմա ճամփա են բացում իրենց լամուկների համար, սահմանադրական փոփոխությունները ամրագրելու են իրենց թուլեքի հավիտյան իշխանությունը, ամրագրելով իրենց թալանածի և կողոպտածի ժառանգական փոխանցումը: Ու տխմար գտնվեցինք, որովհետև մեզ խաբեցին, ոչնչացրին անցյալը, որպեսզի անպատիժ շարունակեն գործել, իրենց ետևից ջնջելով իրենց հանցանքների հետքերը, պատմությունը, մշակույթն ու արվեստը, տգիտություն սերմանելով եկող սերունդների մեջ, որպեսզի անձնազոհաբար ծառայեն տերերին: Պատահական չէ , որ պատանի երկրապահների ջոկատները երդում են տալիս ոճրագործ սպարապետի գերեզմանին, որպեսզի անձնազոհաբար ծառայեն Կռազի շոֆեռ (վարորդ)  մանվելին, որը զորավար ու հերոս է հռչակվել հենց այդ փնթի դասակարգի կողմից: Իսկ սահմանին և բանակում մատաղ անելով մեր մատղաշ սերունդին մեր զավակներին մեծացնում ենք սպարապետամոլ ու զորավարասեր, սակայն երկրի, պետության և ժողովրդի ամենամեծ թշնամուն: Վազգենը դրեց այս հանցագործ ռեժիմի սկիզբը, նրանով էլ պետք է ավարտվի չարի իշխանությունը, պետք է տապալվեն նրա արձանները, պետք է կախաղանասյունին բարձրանան ժողովրդին քերթող իշխանավորները, պետք է անարգանքի սյունին գամվեն արյունախում Փնթի գեներալներն ու նրանց հավատարիմ շնագայլերը: Ավարտելով այս բաժինը անցնենք բուն նպատակին ինչու և որտեղից եկավ « կեղտարյուն խավն » ու նրա կնքահայրը: Այն որ նրա մասին ողջ պատմությունը վերափոխված է` ակնհայտ է և ավելորդ դրա մասին խոսելն անգամ, միայն այն, որ նրա կենսագրության մեջ նշվում է. « ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ, հրապարակախոսական հոդվածների և գրքերի հեղինակ: Գրականության բնագավառում Հայաստանի լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիր »: ( Այդ տիտղոսները սուտ են որովհետև Փնթին չի կարող տիտղոսներ ունենալ Խորհրդային տարիներին: Փնթիների մասին կարդացեք մանրամասը « Փնթիների դասակարգ » ակնարկում )

Եվ լենինյան գաղափարախոսությունը սրտում նա հանկարծ դառնում է հայրենասեր, Նժդեհյան գաղափարների կրող, ինչն ուղղակի ծիծաղելի է: Իսկ գրողների միության անդամ լինելը պարզապես հիմարություն է, քանզի մի քոսոտ հոդված գրելով միության անդամ չեն դառնում: ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո այն էլ անձնական շահերից ելնելով, գրողների միության որոշ թափթփուկ անդամներ նրան պետք է խցկեին իրենց շարքերը,: Ինչևէ, այս աշխատության բուն նպատակն է գիտականորեն ներկայացնել այն մարդուն, որի արձանները աճում են սնկի նման, որի գերեզմանի վրա երդվում են հազարավոր մանուկներ ու պատանիներ: Ու այս կործանվող կայսրություը կմնա հավետ խավարում ու վախի մեջ, քանի ժողովուրդը չի գիտակցել որ իրեն մատուցված կուռքերը և հերոսները դավաճաններ են եղել, և պետք չէ նրանց հնազանդվել, պետք չէ նրանցից վախենալ, որովհետև անգամ նրանց հզորության պատմությունը սուտ է…

 

 

ՄԱՍ 1

Բացահայտված է, հիմա անցնենք մեր ուսումնասիրության արդյունքներին:

Սակայն մինչ կներկայացնենք այդ ոճրագործի թողած հետագիծը, նախ և առաջ անցնենք առաջին մասին, որտեղ ներկայացվում է մարդաբանության ու քրեագիտություն ուսմունքներից մեկը:

Խորհրդային Միության և մի շարք պետությունների անվտանգության կադրային համակարգերում գործում էին գենետիկական ժառանգության կանոնները որոնք, հնարավորություն էին տալիս ճիշտ կողմնորոշվել նոր կադրերի ընտրության հարցում: Չշեղվելով թեմայից բացատրեմ, թե ինչ չափանիշներով էր աշխատում այդ համակարգը: ( Антропометрия) Խորհրդային գիտության մեջ ընդունված էր մարդաբանությունը բաժանել երեք հիմնական ճյուղերի՝ մորֆոլոգիա ( կառուցվածքաբանություն ), անթրոպոգենեզ ( մարդագոյացում ) և ռասայագիտություն։ Մարդու մորֆոլոգիան իր հերթին բաժանվում է սոմատաոլոգիայի (մարմնագիտություն) և մերոլոգիա ( մասագիտություն որը ուսումնասիրում է մարմնի բիոլոգիոական հատկությունները: )( https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Մարդաբանություն ) Մարդաբանությունը որպես գիտություն` սկսեց ձևավորվել 19-րդ դարում։ Մարդաբանության պաշտոնական սկիզբը դրեց Պ. Բրոկան՝ 1858 թվականին հիմնելով Փարիզյան մարդաբանական ընկերությունը։ Նա միաժամանակ ստեղծեց չափագրական առաջին գործիքները և մշակեց ուսումնասիրության մեթոդիկան։ 1868 թվականին հիմնադրվեց մարդաբանական ուսումնասիրությունների լաբորատորիան, իսկ 1875 թվականին՝ մարդաբանության դպրոցը։ Առաջին անգամ այդ ֆիզիոլոգիական չափագրումներին անդրադարձել է իտալացի դատական հոգեբույժ և մարդաբան, քրեական իրավունքի մարդաբանական դպրոցի հիմնադիր` Չեզարե Լոմբրոզոն ( իտալ.՝ Cesare Lombroso ) Պավիայի ( 1862 թվականից ) և Թուրինի (1896 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր։ Լոմբրոզոն իր չափագրությունների արդյունքում առանձնացնում էր քրեածին տեսակին, որոնց ներկայացուցիչներն իրենց ֆիզոլոգիական ու բնածին յուրահատկություններով տարբերվում էին: Նա առաջ էր քաշել « բնածին (ի ծնե) հանցագործների » տեսությունն ու « բնածին հանցագործներին » բնութագրող համակարգը, ըստ որոնց հանցագործ ոչ թե դառնում են, այլ ծնվում են [3]https://hy.m.wikipedia.org : Կցանկանայի անդրադառնալ Լամբրոզոի կենսագրությանը որպեսզի հասկանալի լինի նրա ներդրումը ժամանակակից գիտությունների բնագավառում: Չեզարե Լոմբրոզոն ծնվել է Իտալիայում 1835 թվականին Նոյեմբերի 6 -ին Վերոն քաղաքում հարուստ հրեանների ընտանիքում: Նա ուսումնասիրել է գրականություն, լեզվաբանություն, արխիոլոգիա Պավիայի, Վիեննայի և Փարիզի համալսարաններում, 1859 թվականին լինելով նաև ռազմական բժիշկ, հետագայում լինելով հոգեբուժարանի ղեկավար, ուսումնասիրել է հիվանդների մտավոր կարողություններն ու նրանց մտքի թռիչքը: 1876 թվականին նա տպագրում է իր ամենակարևոր աշխատություններից մեկը (« Հանցագործ մարդը » « L’ Uomo delinquente ») , որը երկար տարիների իր հետազոտությունների արդյունքների ամփոփումն էր: Լոմբրոզոն մահացել է 1909 թվականի հոկտեմբերի 19 -ին Թուրինում ( 73 տարեկանում ) Իր ետևից թողնելով հայտնագործությունների մի այնպիսի հարստություն, որոնք՝ չնայած այն բանին, որ ժամանակին ճանաչվեցին ոչ խելամիտ, սակայն օգտագործվում էին գաղտնի ծառայությունների կողմից իրականացվող չափագրությունների մեջ: Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացումը հնարավորություն տվեց սկանի ու էլեկտրոնային չափագրությունների և էլեկտրոնային թեստավորված հարցումների ընթացքում կանխորոշել Լոմբրոզոյի բացահայտած չափագրությունների տվյալները: Լոմբրոզոն XIX դարի խոշորագույն գիտնականներից մեկն էր որը   համարվում է « քրեագիտության հայրը» («отцом криминологии ». ) Նրա  հայտնագործությունը հնարավոր է դարձնում մարդկային ֆիզոլոգիական չափագրությունների և հոգեբանական հարցադրումների միջոցով հայտնաբերել հանցագործության գենը կրող անհատին: Իր ուսումնասիրությունների ընթացքում կարողացել էր կանխորոշել մարդկանց այդ տեսակը, որոնց հիման վրա էլ  առաջարկում էր հասարակությունից մեկուսացնել այդ տեսակի մարդկանց: Լոմբրոզոն պնդում էր, որ « Հանցագործ մարդու ճակատին գրված է նրա հանցագործ լինելը » ( Ուշադրությու դարձրեք այս տողերին ): Չնայած՝ այդ վարկածը ճանաչեցին որպես սխալ կանխորոշում, այնուամենայնիվ բոլոր գաղտնի ծառայությունները ուղղորդվում էին հենց Լոմբրոզոյի առաջարկած բանաձևով: Եթե հաշվի առնենք պատմագրությունն ու փաստագրությունը ապա պարզվում է, որ միջնադարյան Իրանում օգտվել են հենց այդ չափագրություններից, նույնիսկ կարելի է ասել, որ Հայկական թագավորությունում Տիգրան Մեծ արքան նույնպես օգտագործել է այդ չափագրությունները, որոնք հնարավորություն էին տալիս հավատարիմ մարդկանց ընտրության հարցում չսխալվել: ( Սողոմոն Իմաստունը իր հպատակների ընտրության հարցում առաջնորդվել է նույն սկզբունքով, քանի որ հրեական պատմագիտական աղբյուրները դա են հաստատում: Սկզբում իզուր չէի նշել Լոմբրոզոի կենսագրությունը և բացառված չէ, որ ազգությամբ հրեա Պրոֆեսորը` Լոմբրոզոն լավ տեղյակ էր Սողոմոն Իմաստուն թագավորի այդ կանոնադրության մանրամասնություններին: ) Լոմբրոզոն քրեահոգեբանության մեջ ուսումնասիրություններ կատարելով շուրջ 400 ից ավելի քրեական տարբեր հանցագործություն կատարած դատապարտյալների հետ, կարողացել է այդ ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակել իր « Անտրոպոմետրիա 400 օրինախախատներ » հեղինակային գրքում: Այնտեղ ներկայացվում են չափագրության մանրակրկիտ ու հետաքրքիր տարբերակները: Նրան հաջողվել է հատուկ չափիչ սարքերի օգնությամբ կատարել կրանոգրաֆիա, որը գլխի դեմքի ծնոտի, չափումներն էին, դրանից հետո կմախքաբանության չափագրություններ կատարել հաշվի առնելով վերջույթների ու նրանց շարժումները, լեզվային կարողությունները, ժեստերը նույնիսկ մարմնին եղած մազակալվածությունն ու անգամ դաջվածքները: Այնպես որ Լոմբրոզոյի այս աշխատությունը հետագայում դարձավ մի շարք պետությունների գաղտնի ծառայությունների ձեռնարկ: Հաշվի առնելով, որ Լոմբրոզոյի աշխատանքները որդեգրել էր Ֆելիքս Էդմունդովիչ Ձերժինսկին (եթե այդ մեթոդով նրան էլ հետազոտեյին՝ կպարզվեր, որ Ձերժինսկին էլ է եղել հանցագործ՝ ի ծնե… Պատմաբան Գ.Ռ), որն առաջին ղեկավարներից մեկն էր, որը անվտանգության համակարգում ներդրեց մեծ գիտնականի աշխատանքները, հետագայում նրան հետևեցին Հիտլերը և Մուսոլինին և նույնիսկ Կուբայի հեղափոխության առաջնորդ` Ֆիդել Կաստրոն, որոնք սկսեցին պետական անվտանգության մեջ ներգրավել Լոմբրոզոյի չափագրությունները: Խորհրդային ՉԵԿԱՆ այդ ավանդույթը փոխանցեց իրավահաջորդներին և այդ պատճառով թեստավորումն ու կրանոչափագրությունը համարվեցին կարևոր գործոն: Ավարտելով մեծ գիտնականի ներդրման մասին միտքս՝ ցանկանում եմ հիշեցնել կարևոր մի քանի գործոննեի մասին: Լոմբրոզոյի պնդմամբ, հանցագործները բաժանվում են երկու տեսակի` հանցագործների և ոչ հանցագործների, ( « преступников » и « непреступников » ) ոչ հանձագործները դրանք մարդիկ են, որոնք սոցիալական և բարոյական շեղումների պատճառով կարող են թույլ տալ որևէ հանցանք, նրանց մոտ այդ արատը ժառանգական չէ, իսկ հանցագործների երկրորդ տեսակի մոտ ժառանգական ու գենետիկական տեսակը փոխանցվում է հորից որդուն: Գիտնականի ասելով` հանցագործ դասակարգ », (« преступный   класс »,): Երկրորդ տեսակը տարբերվում իր ֆիզիոլոգիական և միմիկաժեստային ու լեզվաարտահայտչական առանձնահատկություններով, այդպիսի տեսակը կոչվում է դեգեներատներ ( այլասերված անձինք — дегенераты). Դեգեներատներ կոչվող տեսակի հանցագործներն անուղելի են, և ամենալավ տարբերակը հասարակությունից նրանց մեկուսացնելն է, նույնիսկ մահապատժի ենթարկելը: ( Նույնիսկ Իտալիայում գործում է Չեզարե Լոմբրոզոյի թանգարան, որտեղ պահպանվում են քրեածին հանցագործների գանգերը անգամ գլուխները ու չափագրական գործիքները: ) Այդ հանցագործների տեսակին առանձնահատուկ են դուրս ցցված ճակատը, կլորավուն ու մեծ քիթը, մեծ, կլոր ու լայն դունչը մազաշատ դեմքն ու մարմինը, աչքերի տակ մազակալված ծածկույթը, հաստ հոնքերի և նրանց միջև եղած տարածության մազակալված այտերը, այդ թվում խիտ բրդակալած մարմինը, հաստ ու անտաշ մատները, աչքերի տակ գոյակալած ուռած հատվածը, մազակալված ականջները այլն… Այդպիսի առանձնահատկություներով օժտված մարդը նման է կենդանամարդ տեսակին, նրա հոգեբանական տեսակների մասին կանդրադառնամ հետագայում: Չնայած մարդաբանության և ( Թուլյ տվեք որպես մասնագետ Քրեագիտություն բառի փոխարեն օգտագործել կրիմնոլոգիա « Криминологя » բառը, որն ավելի գործածական է առօրիայում ) կրիմինոլոգիակում մեծ ժառանգություն էր թողել նաև Ֆրանսացի իրավաբան գիտնական Ալֆոնս Բերտալոնը ( 24 ապրիլ 1853 — 13 փետրվար 1914 ) — որը մարդաբանական տվյալներով կանխորոշում էր հանցագործին, հենց չափանիշների այդ մեխանիզմն էլ անվանվեց նրա անունով, սակայն հիմնականում մենք կանդրադառնանք Լոմբրոզոյի հայտնագործությանը:

Այդպիսով Լոմբրոզոյի գիտական աշխատության հիմքի վրա էլ կառուցվել է մեր այս մարդաչափական ու հոգեբանական աշխատության վերջնական եզրակացությունը: Ինչպես ասացի Խորհրդային գաղտնի ծառայությունների կադրային համակարգում օգտագործվող լոմբրոզոյան չափագրական փորձերը կիրառվում էին, իսկ դրանք կատարելագործելու համար օգտագործում էին Սիբիրի և Ալտայի երկրամասի աքսորավայրերում և Գուլագներում կառուցված լաբորոտորիանները, որտեղ ոչ միայն ուսունասիրվում էին քրեածին հանցագործների վարքը և մտավոր կարողությունները այլև քաղաքական հանցագործների մտավոր ու ֆիզիկական հնարավորությունները, այդ պատճառով Ստալինը փորձում էր գենետիկա-բիոլոգիական տարբերակով գտնել իշխանությանը հավատարիմ գործակալներին, իսկ ինչպես հայտնի է` Ֆաշիստական գերմանիայի գաղտնի լոբորոտորիանները փորձում էին ստանալ իդեալական արիացու նոր տեսակ, որը գենետիկական չափագրությունների համաձայն, իր արտաքին տվյալներով պետք է լիներ կատարյալ, ֆիզիկական, ներքին հոգեբանական ու մտավոր կարողություններով ու այլ առանձնահատկություններով օժտված: Մտավոր կարողություններն ու գենետիկական չափանիշները հաշվի էին առնվում մանրակրկիտ ձևով, որպեսզի դրանք համապատասխանեին արտաքին տվյալներին, գանգաչափագրական ու դիմաչափական աշխատանքներն իրականացվում էին ժամանակի ամենաժամանակակից չափագրական սարքերով: Այդ պատճառով էլ Հիտլերը գտնում էր, որ լեհերի արտաքին տվյալները կատարյալ են, արիական նոր ռասսա ստանալու համար, դրա համար հազարավոր լեհ կանայք բռնաբարվեցին ֆաշիստների կողմից, իսկ արդյունքում` ծնված երեխաները առևանգվեցին ու պահվեցին հատուկ մանկատներում: Իզուր չէ, որ լեհերը պնդում են որ իրենցից առևանգվել է շուջ 200.000- ից ավելի երեխա, Հրեա կանայք նույնպես գենետիկական փորձարկումների թիրախ էին: Իսկ ժամանակի ընթացքում Ամերիկայում և Եվրոպանկան մի շարք երկրներում հոգեբանական թեսթավորումը տեղ գտավ նաև ոչ միայն պետական հաստատություններում, այլև մասնավոր ձեռնարկություններում: Կադրային ընտրությունների ընթացքում գրեթե օգտագործում են հոգեբանական թեստավորումը: ( Խորհրդային Միությունում մարդաբանության կարևոր մեթոդներից էին գանգաբանությունը, ոսկրաբանությունը, ատամնագիտությունը, մարդաբանական լուսանկարչությունը, ոտնատակերի ու ձեռքերի մաշկի գծերի արտադաջումը, դեմքի գիպսե դիմակների հանումը և այլն։ ժամանակակից մարդաբանության մեջ տարածված են հեմատոլոգիական (արյունաբանական ), միկրոանատոմիայի, կենսաքիմիայի, ռենագենոլոգիայի, ռադիոակտիվ իզոտոպների օգտագործման, քարտեզագրական և այլ մեթոդներ։ https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Մարդաբանություն ) Խորհրդային միությունում բացի գիտահետազոտական ինսիտուտներից ու լոբորոտորիաներից` գործում էր միակ բարձրագույն հաստատությունը (Института комплексного анализа региональных проблем ДВО АН СССР),  որը գտնվում էր Բիրոբիջանում` Ռուսաստանի Հրեական ինքնավար մարզում ( Еврейская автономная область ) ( Իզուր չէր ընտրված այդ տեղը, որովհետև գիտական մարդաբանության և հոգեբանության բնագավառի խոշորագույն ներկայացուցիչները հրեաններ էին, ինչպես նշեցի` Չեզարե Լոմբրոզոն և ժամանակի հանրաճանաչ հոգեբան Դեյլ Կարնեգին, որի հոգեբանական տաղանդը հայտնի է ողջ աշխարհում` հրեաներ էին :

Այդպիսով ինսիտուտն ու ակադեմիան պատրաստում էին որակյալ կադրեր` ոչ միայն Խորհրդային ուժային կառույցների, այլև դիվանագիտական հաստատությունների համար: Նրանք ուսումնասիրում էին մարդաբանության կարևոր ուսումնքները` ազգագրություն, ժողովուրդների ու ցեղերի ֆիզիկական առանձնահատկությունների հոգեբանական խառնվածքն ու նրանց պատմությունը: Խորհրդային Միությունում այդ թեստավորումը պարտադիր էր, անգամ հասարակ պահակային ծառայության միլիցիոներներին էին պարտադրում լրացնել այդ հարցաթերթիկները, որոնք իրենցից ներկայացնում էին հարցերի մի այնպիսի շարք, որոնք տրամաբանական հարցերից շատ անգամ հեռու էին, օրինակ` հարցադրումների մեջ կար մի հարց. « դուք աստիճաններով բարձրանալուց երգու՞մ եք » , կամ թե « դուք ամենից շատ ու՞մ եք սիրում », շատ ծիծաղելի, շատերին թվում էր, թե անիմաստ հարցադրում է, սակայն դա մի այն թվում է: Քանի որ այդպիսի տրամաբանական հարցերի միջոցով էլ կարողանում են կանխորոշել մարդու հոգեկան վիճակը և ներքնաշխարհը: Միխաիլ Բուլգակովը իր « Շան Սիրտը » պատմվածքը գրելիս ուսումնասիրել էր պրոֆեսոր Լոմբրոզոյի գիտական աշխատությունները, եթե հաշվի առնենք նաև հետագահում համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված ֆիլմի հերոսին` « Շարիկովին » ընտրել են հենց Լոմբրոզոյի դիմաչափական տվյալներով: Ես « Ազգադավը » պատմավեպում նշել եմ Վազգեն Սարգսյանի թեստաթերթիկի մասին, սակայն զարմանալին այն է, որ մի քանի տարի առաջ ԱԱԾ արխիվներից անհայտացել էին: Նրա գործին առնչվող նյութերը, քանի որ այդ հարցաթերթիկի պատճեն կար և դեռևս 2005 թվականի Հոկտեմբերի տվյալներով գտնվում էր այնտեղ, իսկ դրանից հետո, չգիտես թե ում միջնորդությամբ` անհայտացավ: Հարցաթերթիկի առկայությունը կարևոր փաստաթուղթ էր, նրա մտավոր չափանիշները համեմատելու համար, սակայն բնօրինակը դեռ պահպանված է և ես հույսով եմ, որ այն մի օր այն կհրապարակվի: Սակայն անցնենք առաջ, ներկայացնելով այն ինչ կա և այն ինչ եղել է: Ինչպես արդեն նշել եմ մի քանի գրքերում և փաստագրություններում` Վազգեն Սարգսյանին քաղաքական դաշտ բերեց գեներալ Մարիուս Յուզբաշյանը, որն այն ժամանակվա ԿԳԲ-ի ղեկավարն էր, և ինչու հենց Վազգեն Սարգսյանը, այլ ոչ ուրիշը: Եթե հիշում էիք ես բազմիցս ասել եմ, որ « Ղարաբաղ կոմիտեն » ստեղծվել էր ԿԳԲ — ի միջնորդությամբ` հանձինս գեներալ Մարիուս Յուզբաշյանի, որպեսզի ժողովրդական շարժումը ուղղորդվեր իրենց ցանկացած ուղղությամբ: ( ԿԳԲ-ի ղեկավար Գեներալ Մարիուս Յուզբաշյանի անձնական պահոցում գտնված փաստաթղթերի պատճենները դեռ շրջում են ամենուր, դրանց մի մասը հրապարակվել է նույնիսկ տեղ է գտել « Ազգադավը » պատմավեպում, ժամանակին վազգենականները, դաշնակցականներն ու կոմունիստները մեծ որս էին սկսել արխիվները հայտնաբերելու համար, սակայն, շնորհիվ Տիգրան Նախդալյանի մտերիմներից մեկի, դրանք դարձան լրագրողների համար հասանելի, որոնք լույս սփռեցին կատարված դեպքերի վրա` շատերի համար բացահայտելով Վազգեն Սարգսյանի հանցանքների մանրամասնությունները: Նաիրի Հունանյանը հույսով էր, որ Հոկտեմբերի 27- ի դատավարության ժամանակ, այդ փաստերի հիման վրա կարդարացվի ու կազատվի դատարանի դահլիճից իբրև վրիժառության մասնակից, սակայն Ռոբերտ Քոչարյանի կողմից խոստացված արդար դատավարությունը վեր ածվեց բեմականացված ներկայացման, որի հեղինակը Գագիկ Ջհանգիրյանն էր: ) Կարծում եմ շատերին է հայտնի « Գողգոթայի » գաղտնի ծրագրի պատմությունը, ուստի չեմ փորձի անդրադառնալ դրան: Այն, որ արդեն ծրագրավորված էր Գորբաչովի գալը, նրա «Վերակառուցման » գաղափարը, նույնիսկ Խորհրդային Միության փլուզումը` հայտնի էր: Հենց այդ ծրագրի շրջանակներում էր իրականանում Մարիուս Յուզբաշյանի « Ղարաբաղ կոմիտե » կոչվող ներկայացումը, իսկ գլխավոր դերակատարը հանդիսանում էր նրա ընտրած « Շարիկովը », նույն ինքը` Վազգեն Սարգսյանը: Եթե հաշվի առնենք, որ գեներալ Մարիուս Յուզբաշյանը երբեք չեր կարող ճանաչել հայաստանյան լքված գյուղերից մեկի փնթի ու կեղտող ֆիզկուլտի դասատույին, որը ծակ տրիկոյով էր ներկայանում իր աշակերտներին, չհաշված այն, որ նրա « բուրմունքի » մասին դպրոցի աշակերտները անեկդոտներ էին պատմում: Այսպիսով, ոչնչով աչքի չընկած մի փնթի երիտասարդ հանկարծ հայտնվում է « Ղարաբաղ կոմիտեի » կազմում այն էլ դառնալով ռազմական թևի ղեկավար: Եթե ի նակտի ունենանք այն հանգամանքը, որ նրա նման հոգեկան ու ֆիզիկական շեղումներ ունեցող անձն անգամ զինվորական ծառայության համար պիտանի չէր կարող լինել, էլ չենք խոսում նրա մտավոր թերի կարողությունների մասին, որի պատճառով նրան գումարով հազիվ ընդունել էին Երևանի ֆիզկուլտուրայի ինսիտուտ, որն էլ մի կերպ ավարտել էր: « Ազգադավը » պատմավեպում ասել եմ այն մասին, որ Վազգենն անձամբ է առաջարկել Խորհրդային ՆԳՆ մարմիններին իր ծառայությունը` ազգային շարժումը վիժեցնելու նպատակով, ու նրան չէին անտեսել, քանի որ այստեղ առաջ էր գալիս Մեծ գիտնական Լոմբրոզոյի գիտական թեզը, Վազգենի ֆիզիոլոգիական ու չափագրական տվյալները լիովին համապատասխանում էին Բուլգակովյան « Շարիկովի » տվյալներին, ավելի ճիշտ` մեր առաջ կանգնած էր Լոմբրոզոյի ասած մարդու քրեածին տեսակը: Գենետիկական, ֆիզիկական, հոգեբանական տվյալները, ժեստերը, բառակապակցությունները, խառնվածքն ու նույնիսկ նրա շրջապատի մարդիկ լիովի համապատասխանում էին փնտրվող կադրին: Այսպիսով, իդեալական տխմարին հայտնաբերելուց հետո Մարիուս Յուզբաշյանի ծրագիրը մտավ իր հունի մեջ և աշխատում էր անխափան: Վազգենն առանց խոչընդոտի գործում էր` ոչնչացնելով իրեն հրամանատարությունից դուրս գտնվող զինված ջոկատներին, օրինակ` ՀԱԲ-ին ու Անկախության Բանակին, այդ թվում փորձելով երկպառակտություն գցել ջոկատների մեջ ու անգամ ոչնչացնելով ճանաչված ու սիրված հրամանատարներին` Վիտյա Այվազգանին և Չաուշին` Գեղազնիկ Միքաելյանին հարյուրավոր հայրենասեր հրամանատարներին, որոնց թվում նաև Հայրենիք վերադարձած ԱՍԱԼԱ-ի ( Հայկական գաղտնի ազատագրության բանակի ) մարտիկ Մոնթե Մելքոնյանին : « Վազգեն Սարգսյանը հենց որպես « ռազմական առաջնորդ » ստեղծվել է, որպեսզի Մովսես Գորգիսյանը կամ Վիտյա Այվազյանը չդառնան հայկական ջոկատների ղեկավար»: ԱՄԵՆ ԻՆՉ ԻՐԱՐ ԵՔ ԽԱՌՆԵԼ « Ազատամտություն » օրաթերթ և « Ազգային գաղափար » ամսագիր 2005թ.

Հիշեցնեմ, որ ԿԳԲ – ի կողմից հետագայում Երևանում գնդակահարվեցին Մոնթե Մելքոնյանի զինակից ընկերները, ( 1996-ի օգոստոսին Երեւանում իր սեփական ավտոտնակից դուրս գալիս սպանվեց ՊՆ սպա, ԱՍԱԼԱ-ի նախկին անդամ Աբրահամ Խամիսյանը, 1997-ի հոկտեմբերին իր տան դիմաց օրը ցերեկով սպանվեց ԱՍԱԼԱ-ի մեկ այլ անդամ, գործարար Դավիթ Դավիդյանը ); Վազգենը լուռ ու անձայն ոչնչացնում էր իրեն համար վտանգ ներկայացնող ցանկացած մարդու, դա լիներ իր կնքահայրը, թե` հայրենիքին նվիրյալ այլ հայորդի: Ինչևէ, Վազգենին մշտապես աջակցում էր ԿԳԲ-ի վերնախավը, չնայած դրան, նա հետագայում ոչնչացրեց նաև իր կնքահորը` գեներալ Մարիուս Յուզբաշյանին ու սկսեց ինքնուրույն իրականացնել իշխանության զավթումը: Եթե հիշում եք Բուլգակովի « Շարիկովի » ըմբոստացումը իր տիրոջ դեմ, դա հենց այնպես չէր ներկայացված գրքում, քանի որ Լոմբրոզոյի առաջարկած քրեածին տեսակը աչքի է ընկնում հենց այդպիսի վարքով, եթե հաշվի առնենք, որ շնագայլերը նույն բնազդով են օժտված, իրենից թույլ ընկերոջը կարող են հոշոտել, այդպիսով քրեածին տեսակը ավելի ճիշտ` բնազդով է գործում, քան բանականությամբ և հենց դա էլ հնարավորություն էր տալիս արագ բացահայտել նրանց:  Խորհրդային աքսորավայրերից փախած քրեական հանցագործներից շատերը, որոնք պատկանում էին այդ տեսակին, ճամբարներից կամ գուլագներից ճողոպրելու ժամանակ, իրենց հետ վերցնում էին « ընկերների » որոնք երկար ու դժվարանցելի փախուստի ճանապարհին տայգաներում դառնալու էին քրեածին գիշատիչի կերը, այսինքն ճանապարհին նրանք ուտում էին իրենց ընկերոջը, այնպես որ այդ տեսակը նաև օժտված էր հանիբալիզմի, մանկապղծության ու անբարոյական հիստերիկայի ու ագրեսիվ վարքի չափանիշներով: Իզուր չէր. Որ Հոլիվուդյան ֆիլմերում ընտրվում էին հենց այդպիսի արտաքինով դերասաններ, կամ դերասաններին անում էին համապատասխան դիմահարդարում: Այսպես` աստիճանաբար ավարտելով Լոմբրոզոյի բացահայտումների նկարագրությունը մոտեցանք մեր բացահայտումների ու եզրակացություններ եզրահանգմանը:

 

ՄԱՍ 2

« что у человека написано на лице, в жестах, в походке, мимике, все это отражает его суть. » Чезаре Ломброзо

Պատահական չէր, որ Լոմբրոզոյի նշած քրեածին տեսակի մաշկն արտադարում էր սպեցիֆիկ հոտ, որը բնորոշ էր միայն շնագայլերին, ինչպես հայտնի է գայլերի մաշկը արտադում են շատ մեծ քանակությամբ հոտ առաջացնող հորմոններ ու դա մատնում է իրենց, հովիվների շները դեռ մի քանի կիլոմետրից են զգում գալերի ներկայությունը: Ինչպես Լոմբրոզոյան ուսումնասիրության մեջ է ասվում՝ մարդկանց այդ տեսակին առանձնահատուկ է լեզվական, անիմաստ բառակապակցությունների, միմիկայի և նորմայից շեղված այլն տվյալները: Որպեսզի առանձին բաժիններով չներկայացնել դրանք՝ կփորձեմ ընդհանուր պատկերի մեջ ներկայացնել Վազգեն Սարգսյանի արտահայտած մտքերը և բառակապակցությունները, որոնք արտասանել է ժամանակին: Այդպիսով նրա արտահայտած ամենահետաքրքիր մտքերից մեկը, որը չգիտես թե ինչու իշխանությունները ներկայացնում են այլ տեսանկյունից՝ ես կփորձեմ որպես մասնագետ հոգեբան, տալ ճշմարիտ գնահատականը: Բանն այն է. որ այն՝ ինչ ներկայացվում է շատ տրամաբանական է և հոգեբան լինելու կարիք չկա դրանք նկատելու համար: Այդպիսով վազգենը ասում էր. « Ինձ ժողովուրդը չի ճանաչում, ինձ նորմալ ճանաչում են իմ նեղ շրջապատի մարդիկ: Մնացյալը գիտեն ինձ մորուքով, գիտեն ջղայնացած, գիտեն քրտնած, այսօրվա կերպարը դա է: Ինձ չեն հասկանում, ինձնից վախենում են: Իրենց համար արջի կերպար են ստեղծել ու իրար վախեցնում են: Մէկ-մէկ ես էլ եմ վախենում, որ չեմ հասցնի, որ ժամանակ չեմ ունենա, ցանկություն չեմ ունենա, չ’գիտեմ էլ ինչ չեմ ունենա ժողովրդին ասելու` ա՜յ ժողովուրդ, իրար հասկանանք, ճիշտ հասկանանք իրար, ես Աստված չեմ, ես զինվոր եմ, ես Հայ եմ »: Առաջինը սկսենք նրանից. որ Վազգենը խոստովանել էր իր քրտնահոտի մասին: Իր բուրող յուրահատուկ հոտն էր պատճառը, որ աղջիկները խույս էին տալիս նրա հետ շփվելուց, այդ պատճառով էլ նա չէր կարողանում հարսնացու գտնել, կանայք նրանից փախնում էին, ինչպես մահմեդականը խոզի մսից: ինչպես նույնիսկ ՊՆ -ում աշխատող քարտուղարուհին խոստովանել էր նրա բուրումնահոտության մասին: Նույնիսկ ՊՆ նախարարությունում ողջ անձնակազմը կատակում էին, « Ասում էին, որ վազգենի մեքենան մոտենում է ՊՆ նախարարության մասշենքին, նրա հոտից կարելի էր գուշակել, որ շեֆը գալիս է գործի » Երկրորդը, որ Ազատամարտիկներից շատերը կատակում էին` ասելով, « Որ բավական էր Վազգենին ուղարկել սահման, ադրբեջանցիները նրա հոտից կփախնեին Բաքու »: Վազգենը գիտեր որ իր « բուրմունքը » յուրահատուկ է և անգամ իր մանկական ընկերները և դասընկերները դա հաստատում են: Հիմնականում չեմ անդրադառնա մարդկային մարդու կենսաբանական քրտնարտադրության պրոցեսին, սակայն, կնշեմ, որ հիգենայի պահպանությունն է, որը հնարավորություն է տալիս ձերբազատվել այդ տհաճ հոտից, որպեսզի չանդրադառնամ դրան կարող եք այդ մասին համացանցում կարդալ մասնագետների կարծիքը (« Гигиена », Причины неприятного запаха от тела. Основная причина, почему люди плохо пахнут, некоторые не купаються достаточно! Но хорошая гигиена это не просто мытье тела, а также стирка белья) . Առհասարակ հայերիս մոտ միշտ էլ հակակրանք էր առաջացնում փնթի և թափթփված մարդը, և ապացուցված փաստ է, որ թափթփվածները ծույլ են, անշնորհք, այսինքն իրենց մտքերը չեն կարողանում նույնիսկ ճիշտ արտահայտել, և իզուր չէր, որ Մարիուս Յուզբաշյանը նրան « Փնթի Բոշա » էր անվանել, այդ պատճառով էլ նրա ելույթները ամբիոնից ծիծաղելի էին, իսկ բառակապակցություններն անիմաստ և նախադասություններն անհասկանալի: Ինչևէ, նրա արտասանած. « Մնացյալը գիտեն ինձ մորուքով, գիտեն ջղայնացած, գիտեն քրտնած… » , Այսօրվա կերպարը դա է: Նա իզուր չէր ասել այդ խոսքերը, դա ինքնախոստովանանք էր, ու հետաքրքիրն այն արտահայտությունն էր՝ « չ’գիտեմ էլ ինչ չեմ ունենա ժողովրդին ասելու… » : Այդ արտահայտությունը բավական է պատկերացնելու համար նրա անկապ բառակապակցությունները, հեռուստաելույթներում անկապ արտահայտված մտքերը նրան բազմիցս մատնել են, շատ դեպքերում մարդիկ հուզմունքից են սխալ արտահայտվում, սակայն նրա մոտ հուզական ոչինչ չկար բացի ագրեսիվությունից, նրա միմիկան ու ծամածռված դեմքը դա արտահայտում էին առանց դժվարության, նկատելի էր նրա հիվանդագին ու մոլագար վիճակը: « Աստված չեմ, ես զ ինվոր եմ, ես Հայ եմ »: Հետաքրքիր է, բոլորը նրան համարում էին, ավելի ճիշտ անվանում էին « Փրջոտ ոջլոտ » ( Նույնիսկ Կարեն Դեմիրճյանն էր այդպես անվանում:) նա դա լավ գիտեր, և իզուր չէր ասել այդ մտքերը, սակայն ինչու ինքը պետք է մտածեր, որ իրեն ԱՍՏՎԱԾԻ տեղ են դրել, միայն խելագարը իրեն Աստծու հետ կհամեմատեր: Հոգեբանական պրակտիկայում կա մեկ գործոն, դա « ՊԱԿԱՍԻ » գործոնն է, այսինքն փորձում է հաճախակի իրեն Զինվորի կարգավիճակում դնել, չնայած որ գաղտնիք չէ, որ նա անգամ Խորհրդային զինված ուժերում չի ծառայել, մանավանդ այն տարիներին, երբ զինապարտությունը շատ խիստ էր ու միայն լուրջ և կարևոր պատճառը կարող էր նրան ազատել զինծառայությունից: Եվ այստեղ գալիս է ՆԳՆ կադրերի բաժնում հայտնված փաստաթուղթը, որը հաստատում է նրա Շիզոֆրենիկ հիվանդության փաստը: Որպեսզի շատ չմեկնաբանեմ հիվանդության առանձնահատկությունները ու դրանց բնույթները կառաջարկեմ օգտվել հետևյալ կայքից՝ https://psihomed.com/shizofreniya-u-muzhchin/ ( Шизофрения у мужчин ): Վազգենի արտահայտած ,« ես Հայ եմ » բառը անհասկանալի է, ինչ է ժողովուրդը եզդի է՞ր, կամ թե՞ ուզբեկ, որ ինքն էլ իրեն համարում էր մեջների « Հայը »: Նորմալ մարդը չէր կարող ամեն տեղ ասել՝ « ես հայ եմ, ես հայ եմ », դա միայն տխմար մարդու արտահայտություն է, տխմար և խելագար: ( Չնայած այդ տխմարությունը դարձրեցին կարգախոսը և նոր երիտ- հանրապետականները ու երիտ — ԵԿՄ — ի անդամները ամենուր դա են ասում: ) Վազգենի մոտ հաճախակի էին լինում խելագարության բռնկումները, և նա ազատություն էր տալիս բռունցքներին, նույնիսկ իր հավատարիմ թիկնապահ Մովսես Գեղանգուլյանը բազմիցս ծեծվել էր նրա կողմից, վազգենի բռունցքներից չէին խուսափել անգամ եղբայրները, նրա համար միևնույնն էր, ծեծում էր կին, տղամարդ, հոգևորական ու մանուկ: Մի միջադեպի, ականատես կին պատգամավորը պատմում էր, որ 1990 թվականին Գերագույն Խորհրդում Վազգեն Սարգսյանը այնպես է ծեծել մի 19 — ամյա երիտասարդի, որ նա հաշմանդամության շեմին էր հասել, դա արել էր պատգամավորների ներկայությամբ, առանց խղճի խայթ զգալու: Իսկ ամենահետաքրքիր ու սառնասրտության դեպքերից մեկի մասին կարելի է ներկայացնել նորից ականատեսի փաստերով, որը նամակով տեղեկացրել էր այս մասին: 1993 թվականին Վազգեն Սարգսյանը այցելում է Արարատի զորամասերից մեկը և ինչ-որ առիթով վեց ամսվա զինվորներից մեկին ծնող է հայհոյում, զինվորն էլ արժանապատվությունից ելնելով հակադարձում է, ասելով որ Դուք իրավունք չունեք ինձ հայհոյել, արդյունքում Վազգենը զինվորի ճակատին է հանգցնում ծխախոտը և երեք մեծ այրվածքներով զինվորին տանում են զորամասի բուժ կետ: Զինվորը վախենում էր ծնողներին ասել կատարվածի համար, միայն մի քանի ամիս հետո զինվորը կարճատև արձակուրդով վերադառնում է տուն, և ծնողներին պատմում այրվածքների մասին, սակայն զորամաս վերադառնալուց հետո չորս ամիս հետո հայտնում են ծնողներին թե՝ իրենց տղան սահմանին զոհվել է ադրբեջանցիների կրակոցից: Այդպես ավարտվեց մոլագար նախարարի ու զինվորի պատմությունը: Չնայած բազմաթիվ օրինակներ կան, երբ նրա բռունցքների զոհն են դարձել հայուրավոր զինվորներ, ՀԱԲ-ի մարտիկներ, Ազգային ժողովի պատգամավորներ ու գնդապետներ: Նրա բռունցքների համը տեսել էին ընկերները` Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժիկ Սարգսյանը, նույնիսկ Սերժիկը ցանկացել է փախչել Ղարաբաղ, նրան ճանապարհի կեսից են վերադարձրել: Գեներալ Նորատ Տեր- Գրիգորյանցը Հայաստանից հեռացավ Վազգենի ծեծից հետո: Վազգենի մասին կան բազմաթիվ հոդվածներ, օրինակ՝ « Անկախություն » շաբաթաթերթում 1992 թվականին տպագրված « Զգուշացեք` Պաշտպանության Նախարարը աքացի է տալիս » հետո դա արտատպվեց բազմաթիվ կայքերում, մանավանդ « Լույս Աշխարհ » կայքում: Հոդվածը, որտեղ նա հարբած ծեծել էր մի 72 — ամյա ծերունու և նրա տղային ու վիրավոր ազատամարտիկին: ( Վերջում մանրամասն կարող եք կարդալ հոդվածը, որտեղ ցայտուն կերպով պատկերված է նրա շիզոֆրենային խելագար բռնկվող երևույթը: ) ( « Գործընկերների վկայությամբ՝ Սարգսյանը հոգեպես անհավասարակշիռ անձնավորություն էր, իրականացնում էր խելահեղ արարքներ»: « Մտորումներ « Պազոլինի»-ից հետո» գրքից Արտյոմ Խաչատրյան © 2007 ) ( « Իսկ չար լեզուներն ասում են, որ անգամ սպանություններ կան նրա խղճի վրա, ավելի՛ն՝ առավել համարձակ չար լեզուներն անգամ հավաստիացնում են, որ Եռաբլուրում թաղվածների 20%-ը կյանքից հեռացել է նրա անմիջական աջակցությամբ »: « Մտորումներ « Պազոլինի »-ից հետո » գրքից Արտյոմ Խաչատրյան © 2007 ) Վազգենի մասնակցությամբ տեղի ունեցած ծեծկռտուքը Երևանի Բուսաբանական Այգում գտնվող պանդոկում դարձավ քրեական գործի հարուցման պատճառ, որտեղ մեղադրվում էին Մովսես Գեղանգուլյանը, Արծրուն Մարգարյանը և Վազգեն Սարգսյանը: Հետագայում դատարանի կողմիք քրեական գործը կարճվեց, որովհետև երեք ամբաստանյալներն արդեն մահացած էին: Հետաքրքիրն այն է, որ տվյալ գործի վերաբերյալ ամբողջ ինֆորմացիան համացանցից ջնջված է, սակայն իմ մոտ պահպանվում են համացանցում հրապարակված նյութերը: ( « Երկրի քրեական օրենսգրքում չկա որեւէ հոդված, որին հանցակից չէր Վազգենի կեղտոտ ձեռքը: » « Մտորումներ « Պազոլինի »-ից հետո » գրքից Արտյոմ Խաչատրյան © 2007) Շարունակենք… ( Հոդված https://panarmenian.net/m/arm/news/4117 « PanARMENIAN.Net » փետրվարի 2002 — 23:30 AMT ՎԱԶԳԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ԶԻՆԱԿԻՑՆԵՐԸ ՀԱՄԱՐՈՒՄ ԵՆ, ՈՐ ՀԱՆԳՈՒՑՅԱԼ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԴԵՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾ ՀԱՐՈՒՑԵԼԸ ՆՊԱՏԱԿ ՈՒՆԻ ՎԱՐԿԱԲԵԿԵԼ ՆՐԱ ԱՆՈՒՆԸ )

Եվ վերջապես՝ «ավելի լավ է մեկ մոմ վառել, քան հավերժ բողոքել խավարից: Օգնենք, որպեսզի յուրաքանչյուրս վառի իր մոմը, և համոզված եմ` մոտ ապագայում Հայաստանը կհայտնվի լույսի մեջ » : Հետաքրքիր խոսքեր են, կարծես սերունդներին ուզում են խաբել այդ դատարկաբանությամբ: Ինչումն է բանը. այն ժամանակ, երբ Հայաստանը համարվում էր Խորհրդային Միության ամենա էլեկտրոֆիկացված հանրապետությունը, որտեղ լուսավորված էին անգամ աննշան արահետները, իսկ ՀՀՇ- ի իշխանության գալուց հետո արհեստածին սարքած հովհարային անջատումները, կաբելների ու տրանսֆորմատորների վթարները հատուկ կազմակերպված էին, և վազգենը դա լավ գիտեր, նա չէր փորձում ինչ-որ բան ձեռնարկել, քանի որ երիտ-թուրքերին փոխարինած ՀՀՇ-ի պարագլուխներից մեկն էլ ինքն էր: Մոմի լույսով պետություն չես լուսավորի, իսկ նրանք ժողովրդին պարտադրեցին անցնել մոմի լույսին, որպեսզի խավարի ու ցրտի մեջ հեշտ կառավարել ժողովրդին, էլ չհաշված դպրոցների և ԲՈւՀ -երի ժամանակավոր դադարները, որոնք երեխաների ու ուսանողների կրթական ինտելեկտի վրա մեծ ազդեցություն էին թողնում: Տգիտությունը դարձել էր պետական ծրագրի կարևորագույն գործոններից մեկը, « Քավորի Սեղանիկների » մոտ մատաղ սերունդն էր, որոնք զրկվել էին ուսումից և դպրոցից` դառնալով « մատնոց ֆռցնողներ », սեղանիկների մոտ փոքրիկ խաբեբաներ: Ուսումից և կրթությունից կտրված, փողոցում սովորում էին խաբել և գողանալ: Երկրում տիրում էր համատարած անտարբերություն, կեղծիք և խաբեություն, տգիտություն, վախ ու առհամարանք: ( « К неудачам давно привыкли, А удачи пугают нас » Իգոր Տալկով ), Անգլիացի գրող Ջորջ Օրուելին այդ մասին լավ է ներկայացրել իր « 1984 » գրքում, խավարի ու վախի, ցրտի ու ահաբեկության ու պատերազմի մեջ պահելով նրանք պահում են իրենց իշխանությունը պատերազմելով սեփական ժողովրդի հետ նրանից կորզել ամեն ինչ, անգամ ազատության և սիրո երազանքը:

Կարծում եմ եթե առանձին – առանձին անդրադառնանք մեծ ոճրագործի ապուշություններին, ապա շատ կերկարի, ուստի անցնենք առաջ և հիշենք Պրոֆեսոր Լոմբրոզոյի ասած քրեածին տեսակի արտաքին տվյալները, որոնցով և հիմնված է մեր աշխատության այս ենթաբաժինը:

Այսպիսով, եթե ուշադրություն դարձնենք Վազգեն Սարգսյանի դիմագծերին, մանավանդ ճակատի հատվածը, ապա այն իր չափագրական տվյալներով նույնությամբ համապատասխանում է իսկական քրեածին տեսակին (« преступный класс ), որոնց ճակատները դուրս ցցված են ու նեղ, ինչպես Շարիկովի մոտ: «  у человека написано на лице, в жестах, в походке, мимике, все это отражает его суть. » Чезаре Ломброзо Այդ տեսակին են պատկանում ՀՀ իշխանության մեջ բարձր պաշտոներ զավթած գեներալների մեծ մասը, օրինակ՝ Մանվել Գրիգորյանը, Խաչատուրովը, Հայկազ Բաղմանյանը, Սեյրան Սարոյանը, Մանվելի որդի Կարեն Գրիգորյանը, Գևորգ Կոստանյանը, Շարմազանովը, Շմայսը, Վովա Գասպարյանը, Տարոն Մարգարյանը և նույնիսկ Երիտ-թուրքական ոճրագործ Թալիաթը ու Էնվերը… Ուշադիր նայեք և ինքներդ կհամոզվեք, որ բոլորի ճակատը նույնն է, այսինքն ինչպես ասում են քրեածին տեսակը հասկանում է իր տեսակին, նրանք նույնիսկ իրար հոտով են ճանաչում, նույնիսկ Վովա Գասպարյանն իր հարցազրույցի ժամանակ խոստովանել է, որ իր բարեկամներին և թշնամիներին հոտով է ճանաչում: Նա չի սխալվել, այդ քրեածին տարրերի մոտ զարգացած է հոտառությունը, և այդ պատճառով նրանք կարողանում են ժամանակի հետ արագ փոխել դիմակները, երբ տեսնում են, որ իրենց դիմաց կանգնած է ուժեղ մարդ, նրանք հնազանդ են, իսկ երբ տեսնում են, որ իրենցից թույլ են ու անպաշտպան՝ պատրաստ են ամիջապես հոշոտել նրանց: Դա էր պատճառը, որ Ռոբերտ Քոչարյանին հնազանդվում էին, իսկ հետո սկսեցին նրա դեմ դուրս գալ: Գիշատիչների առանձնահատկությունները որդեգրած քրեածին տեսակի չափագրական տվյալները Լոմբրոզոյի աղյուսակում ներկայացված են ամենայն մանրամասնություններով: Բավական է բոլոր գիշատիչների լուսանկարները դնել իրար կողքի և պարզ կլինի, թե Լոմբրոզոյի հայտնագործությունն ինչ որակի է: Դիմագծային չափագրությունների մեջ են մտնում նաև այտերը, շրթունքները, աչքերը, հայացքը, քթի ու քթանցքերի բացվածքը և այլն… Երկար կլինի առանձին – առանձին անդրադառնալ այդ չափումներին մանրամասներին, սակայն պատկերն արդեն ակնհայտ է, երբ նայեք լուսանկարներին, որոնց մասին ասացի վերևում: Այսպիսով քրեածին տեսակն աչքի է ընկնում նաև իր բանականության ու լեզվաարտահայտչական տկարությամբ, նրանց գլխուղեղում արտադրվող հորմոնի պակասը լրացնելու համար նրանք դառնում են ավելի մսակեր, քանի որ դժվար թե բուսակեր մարդու մոտ ի հայտ գաին այս ախտանշանները: Մսակերությունը նրանց հիմնական զբաղմունքն է, ուտել ու լափել, ուտում են խոզի պես՝ ինչ պատահի, պետության բյուջեն, ժողովրդի միսը, անճարին ու թույլին, ուտում են անգամ բնական պաշարներն ու կենդանական աշխարհը: Դրա համար էլ հաստացնում են ծոծրակներն ու ամորձները, կենդանական բնազդ է՝ լափել և կենակցել, ինչպես Շմայսի դեպքում, բռնաբարում է ում կարողանում է, իսկ ում էլ չի կարողանում, իրեն է հնազանդվում և պատրաստ է տիրոջ հրամանի համաձայն՝ հոշոտել ցանկացածին, հարկ եղած դեպքում նույնիսկ իր զավակներին: Պատահական չէր. որ այդ քրեածինների կնքահայրը պետք է դառնար Վազգեն Սարգսյանը, քանի որ իր պես գիշատիչների միջոցով 1996 թվականին նա զավթեց իշխանությունը ու իզուր չէր որ ասում էր. « 21- րդ դարը, անկասկած, մերն է լինելու »։ Նա չէր սխալվում որովհետև գիտեր որ իրենց տեսակը ամեն ինչ կանի, ընդհուպ ժողովրդին գնդակահարելու գնով իրենց ձեռքին են պահելու իշխանությունը: Քրեածին տեսակին յուրահատուկ է սուտը և խաբեությունը և հարբեցողությունը: Իզուր չէր, որ Բուլգակովի գրքի հերոսը Պրոֆեսոր Ֆիլիպ Ֆիլիպիչ Պրեոբրեժինսկին Շարիկովին պատվաստում էր սպանված հարբեցող Կլիմ Չուգունկինի « Հիպոֆիզը »: Բուլգակովի հերոսն իր ներքին խառնվածքով ու պահվածքով ամբողջությանբ համապատասխանում է ներկայիս Փնթի դասակարգի կառկառուն ներկայացուցիչներին, սկսած ընդիմադիր Արամ Սարգսյանից` վերջացրած Դոդի գագո-Ծառուկյանից: Սամվել Ալեքսանյանի, Սաշիկ Սարգսյանի, Նեմեց Ռուբոյի, Յուվեցի Կարոյի ու շատ Հանրապետականների գանգաչափական տվյալները միանշանակ համապատասխանում են Լոմբրոզոյի կազմած քրեածին տեսակին: Եթե հիշում եք՝ սկզբում ասվեց, որ այդ տեսակի գենետիկական հատկությունները փոխանցվում են հորից որդուն, այդ պատճառով նրանց որդիները արտաքին ու ներքին չափանիշներով ոչնչով չեն տարբերում իրենց տխմար հայրիկներից: Լոմբրոզոն առաջարկում էր հասարակությունից մեկուսացնել, կամ ձեռբազատվել նրանցից: Մուսոլինին և Իսպանիայի բռնակալ Ֆրանկոն իր իշխանակալության ժամանակ այդպես էլ անում էին, այդպիսիներին մեկուսացնում և ոչնչացնում էին: Եթե հաշվի առնենք որ Ճապոնիայի միապետը ևս առաջնորդվում էր այդ սկզբունքով:

Ավարտելով քրեագիտական եզրակացության բացատրությունը կրկին հիշենք « սպարապետի » արտասանած մի նախադասություն « Մեր ճակատագիրը մեր ձեռքում է: Յուրաքանչյուր հայ մարդ Մարտակերտից մինչև Նոյեմբերյան ու Լոս – Անջելես պիտի իրեն պատասխանատու զգա այս պատերազմի համար ու իմանա, թե հարկ եղած դեպքում ինչ պիտի անի »: Շատերը . ովքեր չեն ճանաչել վազգեն սարգսյանին այս բառերը վեհ ու հպարտ է ընկալում, սակայն նրան ճանաչողները գիտեն. որ սրանք մոլագարի բերանից հնչած խոսքեր են, երբ պետության մեջ առաջին հանցագործը ինքն էր, որ թալանում էր ժողովրդի ու պետության հարստությունը, առաջինը իր ընտանիքի անդամներն էին որոնք սեփակաշնորհում էին երկրի գործարաններն ու ձեռնարկությունները, նա էր որ Լևոն Տեր-Պետրասյանի ու Վանո Սիրադեղյանի հետ ձեռք-ձեռքի տված ոչնչացնում էր հայ ժողովրդի պանծալի զավակներին, նա էր, որ թիկունքից գնդակահարում էր պատերազմում կռվող հերոսներին, նա էր. որ զավթեց իշխանությունն ու նա էր. Որ ազգադավներին բերեց իշխանության ու նա էր, որ սփյուռքահայերի ու այդ թվում մեծահարուստ Քըրք Քրքորյանի նվիրաբերած միլլիոնները թալանեց ու լցրեց բանկերը: Վերջապես նրա գործած ամենամեծ ոճիրը, ստորագրված Բիշքեկի խայտառակ զինադադարը, որը հեագայում վերածվելու էր հայ զինվորի սպանդանոցի, իսկ ժողովրդի համար դառնալու էր զսպաշապիկ, որպեսզի իրենց իշխանությունը պահեն հարատև:

Անգլիացի գրող Ջորջ Օրուելն ասում էր` « Պատերազմն ավարտելու ամենաարագ միջոցը պարտվելն է »: Եվ մենք պարտվեցինք խայտառակ ձևով, սակայն Փնթիները ներկայացրեցին որ հաղթել ենք, ի՞նչ հաղթանակ. երբ տասնամյակներ հետո նույն սահմանին զոհվում են մեր զինվորները, ի՞նչ հաղթանակ, երբ նույն իշխանավորները պետք է խոշտանգեն ու ահաբեկեն ազատամարտիկներին, սպանեն գլխատեն ու բռնաբարեն ժողովրդին սովի ու տգիտության մեջ պահելով եկող սերունդներին, ջնջել ու ոչնչացնել պատմական ու մշակութային կոթողները անգամ լեզուն ու պատմությունը, նահատակված հերոսներին: Ու այդ ամենը մի Փնթի տխմարի ու մոլագարի պատճառով: Նկատի ունեմ Բիշքեկի խայտառակ զինադադարի պայմանագիրը, ( որը վազգեն Սարգսյանի նախաձեռնությունն էր, հիշեցնեմ որ 1994 թվականին Հայկական ռազմական հաջողությունները կարող էին ավարտվել Ադրբեջանի Կապիտուլացիայոով, որը վերջնականապես վերջ կդներ պատերազմին և Ադրբեջանը կճանաչեր Ղարաբաղի անկախությունը, այդ թվում վերադարձնելով Շահումյանի և Գետաշենի ենթաշրջանը, և ինչու չէ Նախիջևանը: Հայկական ռազմական ուժերը հնարավորություն ունեին մեկ օրում ազատագրեին Ադրբեջանի մի քանի խոշոր քաղաքներ, այդ թվում նավթային կենտրոններից մեկը` Բարդա քաղաքը: Հայկական ուժերը մի քանի օրվա մեջ կարող էին հասնել մինչև Քուռ -Արաքսյան հատվածը` Սաբիրաբադ, որն էլ հնարորություն կտար Բաքվին գնալ զիջումների: Սակայն Բիշքեկի խայտառակ զինադադարը, դա հայկական պարտության սկիզբն էր: Սուրհանդակ կայք )

Չեր բացառվում, որ Մարիուս Յուզբաշյանը Վազգենին քաղաքականություն բերելով ցանկանում էր Բուլկգակովի « Շան Սիրտը » գրքի պրոֆեսոր Ֆիլիպ Ֆիլիպիչ Պրեոբրեժինսկու նման փորձարկում կատարեր, սակայն ինչպես գիտենք գրքում շատ մեծ դժվարությամբ Շարիկովին ( Полиграф Полиграфович Шариков ) զինաթափեց և նորից դարձնեց շուն, իսկ վազգենի տարբերակում չստացվեց, քանի որ Վազգեն Սարգսյանը սպանեց Յուզբաշյանին: Բանն այն է, որ « Փնթի » բառը ես հենց այնպես չեմ օգտագործում, քանի որ Մարիուս Յուզբաշյանի փաստաթղթերում Վազգենը հիշատակվում է « Փնթի » անունով, նույնիսկ ինչպես նշվում էր փաստաթղթերում ԿԳԲ-ում նրա ծածկանունը եղել է « ԲՈՇԱ » ու անգամ Կարեն Դեմիրճյանն բազմիցս իր մտերիմների մոտ արտահայտվել էր այդպես, իհարկե վազգենի ականջից հեռու:

Ահա այն ապացույցները որ քրեածին տականքի միջոցով քրեականները զավթեցին իշխանությունն ու կործանեցին և ժողովրդին և պետականությունը: Այս աշխատության փորձագիտական արդյունքները կարող են վերստուգվել Եվրոպական և Ամերիկյան Քրեագիտական փորձագիտական լաբորոտորիաններում, վստահ եմ որ նրանք էլ կներկայացնեն նույնը ինչ գրված է եզրակացության այս բաժնում: Հույսով եմ որ ժամանակի ընթացքում ի հայտ կգան վկանները, որոնց ստիպել են լռել, ի հայտ կգան հոդվածներ որոնք արգելվել են կամ ջնջվել:

 

Քրեագիտության փորձագիտ Հոգեբան Հոգեբույժ Գեհենի Առաքել

8 /12 / 2015