ԱԶԳԱԴԱՎԸ ՊԱՏՄԱՎԵՊ․ 5 Մաս

Заметка Posted on

ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Բժիշկը նախագահական նստավայրից դուրս եկավ ցնցված, խոսքեր չկան նկարագրելու նրա վիճակը, անգամ հրաժարվեց, որպեսզի Մովսեսն իրեն ուղեկցի, ցանկանում էր մենակ մնալ` իր մտքերի հետ: Նա լուռ ու մտահոգ քայլում էր փողոցով, աշնանային դեղին տերևները ոտքերի տակ խշխշում էին, կարծես աղաղակում էին մոտալուտ վտանգի մասին: Նա հասավ « Սիրահարների այգուն », մտավ ու նստեց նստարաններից մեկի վրա: Օդը սառն էր: Ահա և աչքի առաջ կործանվեց երբեմնի գեղեցիկ սիրահարների քաղաքը: Այս այգին հիմա դարձել է գլխատված ծառերի պուրակ, որոնց կտրված բները քոթուկի պես ցցված նայում են շուրջը և երնեկ տալիս անցած օրերին: Այս այգին տարվա բոլոր ամիսներին ու եղանակներին միշտ լի էր սիրահար զույգերով, անգամ նստարաններին տեղ չկար նստելու: Քաղաքը իր համ ու հոտով նմանը չուներ աշխարհում: Ծերունիների աղմուկը, նարդու և շախմատի ամենօրյա առաջնությունները, մանուկների զվարթ ու ժիր ծիծաղը, բարձր ձայները: Եվ ահա հիմա միայն դատարկություն է, մի դատարկություն, որը ստեղծեցին մարդիկ, որոնք հեռու էին մարդկությունից ու բարոյականությունից: Նրանք ոչնչացրին այն մարդկությունը, որը իրենք երբեք չեն կարող երազել, չտեսները ելան իրենց խոռոչներից ու ընկան հասարակության մարմնին, որպեսզի աղտոտեն ու արժեզրկեն ամեն ինչ` մշակույթն ու պատմությունը, սերն ու իմաստությունը, ամեն ինչ չափեցին իրենց արշինով, չնայած քաղքենի բոշան, երբեք էլ արշինի չափը չի իմացել… Չտես ու ագահ բորենիների ոհմակին կուլ գնաց աշխարհի ամենաբարի ու խելացի ժողովուրդը: Ժողովուրդ, որը արարում էր, հիմա դարձել է ստրկաբարո: Չգնահատելով նախկինում իր ունեցածը, կորցրեց այն հիմնովին: Մարդը, որը մի բանի արժեքը չգիտի, շարունակ կորցնելու է, կորցնելու է այնքան ժամանակ, մինչև սպառվի, վերջանա: Մի քանի տարի հետո նոր սերունդը անգամ չի հիշելու, որ Երևանը եղել է աշխարհի ամենաբարի, վարդագույն քաղաքը, որն իր հազարավոր շատրվաններով ու սառնորակ ցայտաղբյուրներով մոլորակի վրա նմանը չի ունեցել և հիմա այն վերածվել է մի մեծ աղբակույտի: Միակ ելքն այն է, որ կարողանա վերագտնել ինքն իրեն, ձերբազատվի սնահավատությունից ու հավատա իր ուժերին: Միայն սեփական ուժերին ապավինելով հնարավոր է գտնել ճշմարիտ կյանքի ճանապարհը: Դեռ ամեն ինչ կորած չէ, քանի որ ազգի վեհ գաղափարները կրող ազատամարտիկները դեռ կարող են համախմբվել և երկիրը կործանումից փրկել: Վիրաբույժի նման հարկավոր է նեխած խոցը հեռացնել մարմնից, թե չէ այն գնալով կմեծանա ու կապականի ողջ մարմինը: Ու քանի դեռ կա ելք, կա մի ճար, կա դեռ մեկ ճանապարհ… Բայց արդյո՞ք ազգը կարող է ճիշտ կողմնորոշվել ու քայլել ճշմարտության արահետով… Ամեն ինչ կախված է ժողովրդից: Ազատամարտիկը անզոր է, եթե չեղավ ժողովրդի ցանկությունը, քանի որ նրանք պետք է միասին գործեն, եթե ո՛չ, ապա լինելու են դատապարտված հավիտյանս հավիտենից… Հզոր սփյուռք ունեցող երկիրը պետք է ծաղկեր ու զարգանար, սակայն դա չեղավ, որովհետև Հայրենիքն ու սփյուռքը չմիավորվեցին մեկ գաղափարի շուրջ, սփյուռքահայը իր ցեղասպանության անիմաստ պայքարով, իսկ հայաստանցիներն էլ` արտագաղթելով: Սփյուռքից ուղարկված միլիոններից ժողովրդին օգուտ չեղավ, միայն ազգադավներն հարստացան, նրանք Հայաստանը թալանելուց բացի սփյուռքահային էլ կողոպտեցին, քանի որ նրանց մեջ բույն դրած կուսակցությունների ու կեղծ հոգևորականների հորդորների վրա էին հավաքվում այդ գումարները: Ոչ մեկը չբարձրաձայնեց, որ ՀՀՇ- ի ոհմակները կողոպտում են երկիրը, նույնիսկ այդ կուսակցությունները էին ջանասիրաբար սեփակաշնորհում մանկապարտեզներն ու ուսումնական հաստատությունները, որպեսզի հետագայում այն կողոպտեն: Այս Ազգադավների հաղթանակը նրանում է, որ խնամի- բարեկամ, սանիկ ու քավոր միաձուլվել են, քրեական աշխարհի հետ, շարունակում են ծծել ժողովրդի արյունը: Մինչդեռ նրանց դեմ պայքարելու ձևը կա, սակայն չեն ուզում լսել իմաստունների ձայնը: Ժողովրդի մեջ արդեն ոսկրացել է այն միտքը, որ հնարավոր չէ փոխել դա, քանի որ այդպես եղել է ու կգնա… Սակայն դա սնահավատության դրսևորումն է: Սնահավատությունը է ժողովրդին դարձրել է ստրկամիտ: Իրենց ուժերին չվստահելու պատճառը դա եղավ: Ազատամարտիկներն էին, որոնք լի էին հավատով ու գաղափարով, մարդկային գերագույն արժեքներով օժտված, այդ պատճառով նրանք հաղթեցին պատերազմը: Նրանք հավատացին իրենց ուժին, ապավինեցին իրենց գաղափարին ու ջախջախեցին թշնամուն, մինչդեռ ժողովուրդը դավաճանեց նրանց` լռելով շնագայլերի հանցանքների մասին, հենց այդ դավաճանի դաշույնն էլ ազատամարտիկի թիկունքին հարվածեց` թևաթափ անելով նրան: Ու այդ դավաճան ոճրագործի ձեռքով սերունդը զրկվեց գիր ու գրականությունից, նրանց ուղղորդելով դեպի սեռական ու աղանդավորական ճահիճը: Իսկ մեր քահանաներն ու հոգևորականները, ինչպես միշտ հավատարիմ մնացին իրենց դարավոր գաղափարին` հնազանդեցնել, ստրկացնել ժողովրդին, փոխարենը Աստծու ազատության դրոշակակիրները դառնաին: Իրենց գրպանի պարունակությունը ավելացնելով, նրանք դավաճանեցին Աստծուն ու ժողովրդին, կանգնեցին աստվածապիղծ ու ոճրագործ հարուստահարողների կողքին:

« Մի նոր քաղաք տեսա ժամի սիրահար
Բնակիչները հայ, մոտ քսան հազար.
Իրանք սնունդ չունին ապրելու համար,
Հինգ հատ վանք են շինել, խե՜լքի աշեցե՜ք »։

Այո, աշուղ Ջիվանու խոսքերը կարծես մեր օրերին են վերաբերում, օլիգարխ բոշաներն իրենց սև գործերը քահանաների օրհնությամբ ու հովանավորությամբ են անում: Օլիգարխի ու սուլթանի, ոստիկանի ու ասկյարի միջև տարբերություն չկա, դրանք բոլորն էլ ժողովրդի արյան հաշվին են ապրում, դրանք բոլորն էլ Աստված ու սրբություն չունեն: Մեր ցավը այն է, որ կրթությունից զուրկ պատանին չգիտի, որ աշխարհում կան Ազատության և Արդարության գաղափարներ, չգիտեն, որ այս արևի տակ իրենք հավասար իրավունքներ ունեն, որ ինքը չպետք է ծառայի օլիգարխ-սուլթանին ու նրա հաստամարմին ու տխմար ժառանգներին: Նրանց ենթագիտակցության մեջ կձևավորվի ազատության գաղափարը, հավատը սեփական ուժերի նկատմամբ ու այն ժամանակ կարող է ըմբոստանալ, պայքարել բռնակալների դեմ` զենքը ձեռքին, իր ապագայի, իր որդիների ազատության համար: Եթե բանակ չծառայած մարդը բանակաշինության կնքահայրն է և հիմնադիրը, ապա այդ բանակից լավ բան սպասել չի կարելի: Քանզի այդ բանակը լինելու է ոճրագործությունների բնօրրան, զինվորը դառնալու է հանցագործ, ոչ թե Հայրենիքի պաշտպան: Քրեական աշխարհի սովորույթները ներարկելով երիտասարդ զինվորի հոգում, նրան սարքելու են իրենց պես գիշատիչ: Թշնամուն պետք չի լինի կռվել մեր բանակի դեմ, քանզի իրենք են իրենց սպանելու, իրար են խոշտանգելու և ոչնչացնելու: Ու այդ ամենը մի տխմար ապուշի ձեռքով, որը իրեն սպարապետ է հռչակել: Ահա այս է մեր ցավը, որ տեսնում ենք ու լռում, չտեսնելու տալիս, փորձում ենք չխառնվել քաղաքականությանը, չխառնվել ոչնչի, քանզի այդպես էլ պիտի լիներ, որովհետև Աստծո կամքով են նրանք` տխմարները, մեզ իշխան դարձել: Վախենալով լռում ենք ու համակերպվում, քանզի մտածում ենք, թե ինչու՞ ե՛ս… Թող նա անի, ոչ մեկը չի ուզում առաջինը լինել, իսկ լինելուց էլ նրան միայնակ ենք թողնում` շնագայլերի ոհմակի առաջ: Չգիտենք գնահատել նվիրյալին, սակայն վախկոտությամբ հանդուրժում ենք բռնակալին:

« Ուժն է ծնում իրավունք »։ Գարեգին Նժդեհ:

« Միասնականությունն է ծնում ուժ » Մոնթե:

Ահա գաղափարի մարտիկների խրատը, ովքեր ապավինել են իրենց գաղափարին և ուժին: Հաղթանակը ոչ թե տասնամյակներ անընդմեջ պայքարելուց հետո է գալիս, այլ միանգամից` մեկ հարվածով: Ֆեոդալական մնացորդներին մեկ գիշերվա մեջ պետք է ոչնչացնել` ինչպես եղավ « Բարդուղիմեոսյան գիշերը »։ Եթե արյուն, ապա ո՛չ մեր, այլ թշնամու արյամբ պետք է խրախճանք սարքենք, ո՛չ թե թողնենք, որպեսզի նրանք հագեցնեն իրենց ծարավը մեր արյամբ։ Ինչպես Րաֆֆին էր ասում` « Հայրենիքի թշնամուն սպանելը մեղք չէ»․ « Ակն ընդ ական, ատամ ընդ ատաման»: Սակայն մինչ սպանելը պետք է համոզված լինես, արդյոք դիմացինը թշնամի՞ է, թե՞ ոչ… Քանի որ դավաճանների համար մեծ պատիվ կլինի սպանվելը, նրանց պետք է դատել իրենց իսկ ժառանգների հետ միասին, եթե ներեցիր, ապա կրկնվելու է նույնը, նրանք նորից որոշ ժամանակ անց` կեղտաջրից կելնեն ու կսկսեն շարունակել իրենց դավաճան նախնյաց կիսատ թողածը։ « Թշնամուն մի հանցանք ներելը, նշանակում է նորե՛րն արտոնել »։ Այսպես է ասել զորավար Գարեգին Նժդեհը, որն Ազգային գաղափարախոսության առաջամարտիկներից մեկն էր։ Իզուր չէ Իսպանացի գրող Սերվանտեսն ասում․ « Ազգադավները երբե՛ք էլ Հայրենասեր չեն դառնա »․․․ « Մեր դեմ խաղ չկա »․․․ Ի՞նչ ճղճիմ խոսքեր, արդյոք ո՞ր հայրենասեր մարդը կարող է նման արտահայտություն անել, միայն քաղքենի բոշաների շրթունքներից կլսես այս բառերը: Բոշա՛, որը ժամանակի ընթացքում անգամ չի կարող փոխվել, անբարոյական մարդը չի կարող հասարակության ու ժողովրդի մասին մտածել: Բուլգակովի « Շարիկովները » կարողանում են հասարակության մեջ գործել, որովհետև ժողովուրդն է դա թույլ տալիս, բռնակալը մեղք չունի, որ ինքը բռնակալ է, մեղավոր է ժողովուրդը, որը հանդուրժում է բռնակալի իշխանությունը: Իզուր չէ, որ Մեծ Խորենացին Ազգադավ տականքների մասին գրել և աղաղակում էր իր մատյաններում. « Որովհետև մեզ տիրեցին խստասիրտ ու չար թագավորներ, որոնք ծանր, դժվարակիր բեռներ են բարձում, անտանելի հրամաններ են տալիս, կառավարիչները կարգ չեն պահպանում, անողորմ են, սիրելիները դավաճանված են, թշնամիները զորացած, հավատը ծախսվում է այս ունայն կյանքի համար։ Ավազակներ են գալիս անհատնում և շատ կողմերից, տները թալանվում են, ունեցվածքները հափշտակվում, գլխավոր մարդիկ կապվում են, հայտնի անձեր բանտարկվում են, դեպի օտարություն են աքսորվում ազնվականները, անթիվ նեղություններ են կրում ռամիկները, առնվում են քաղաքներ, քանդվում են ամրոցներ, ավերվում են ավաններ, հրդեհվում են շինություններ, անվերջ սովեր և հիվանդություններ և բազմատեսակ համաճարակներ։ Աստվածապաշտությունը մոռացված է, և կա դժոխքի ակնկալություն։ Այժմ ներսը կռիվներ, դրսից արհավիրք, արհավիրք հեթանոսների կողմից և կռիվներ հերձվածողների կողմից, և չկա այն խորհրդականը, որ խրատեր և պատերազմի պատրաստեր »։ Րաֆֆին իզուր չէր ասում․ « Գիրքը և ժողովրդի մեջ ընթերցանություն տարածելը, այն փրկարար միջոցներից մեկն է, որ կազատե նորանոր շատ մոլորություններից: Բայց երբ ճշմարտությունը վարագուրվում է խաբեությամբ և արդար իրավունքը փշրվում է հաղթահարության ու բռնության ոտքի տակ, այն ժամանակ մարդը յուր իրավունքը առաջ տանելու համար պարտավորվում է գործ դնել յուր ֆիզիկական զորությունը — յուր թուրը »։ Ցավոք սրտի մեր երկրի` Հայաստանի առաջընթացը հնարավոր է միայն « Ազգային Գաղափարախոսությունը » կիրառելուց հետո միայն. « Հիվա՜նդ, դժբախտ ժողովուրդ, որ մինչև այժմ երկու առաքինություն է ունեցել՝ իր դժբախտությունները վերագրել արտաքին պատճառների և փրկութինը յուսալ արտաքին ուժերից »: Գարեգին Նժդեհ

26-12- 2014 թվական

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s