ԱՊԵՐԱԽՏ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ

Заметка Posted on




«Մարդկային ազգը տառապել է և կտառապի իր տականքների երեսից »: Գարեգին Նժդեհ

Բազմիցս անգամներ գրել եմ և գրվել են տարբեր մարդկանց կողմից հայերի Ապերախտության մասին։ Որպես հոգեբան ինքս չեմ կարողանում հասկանալ, թե դա հայերի մոտ գենետիկական է, թե ձեռքբերովի, բայց այն, որ դա արդեն կարծրացած ու հայի կյանքի անբաժան մասն է կազմում դա ապացուցելու կարիք չկա։ Հաճախակի եմ հիշում Գարեգին Նժդեհի ասած բառերը․ «Ապերախտ ժողովուրդ ։ Ապերախտ գտնվեցինք բոլոր դարաշրջաններում Տիգրանի ժամանակներից սկսած առ այսօր։ Ապերախտ գտնվեցինք մեր Մեծերի, մեր մշակույթի, մեր լեռների, մեր հող ու ջրի, անգամ մայրենի լեզվի ու հերոսների հանդեպ։ Հայ ժողովուրդը իր հերոսներին չի սիրում, ոչ էլ մեծերին, որոնք կարող էին ուղեցույց դառնալ դեպի լուսավոր հորիզոններ նվաճելու համար, ինչպես կասեր Հովհաննես Թումանյանը․ « Անցյալի պատմությունը մի լուսատու լապտեր է, որ ամեն մի ժողովուրդ ձեռքին պետք է ունենա իր ճամփեն անմոլոր գնալու համար»: Պատմությունը պղծեցինք սուտ ու կեղծ պատմություններով, այլև կեղծ առաքյալներով ու հերոսներով։ Գարեգին Նժդեհի ասած խոսքը արդիական եղավ բոլոր ժամանակներում․ « Տե՛ս, թե ինչպիսի՜ մոլեռանդությամբ նրանք ազգային գործիչների մեծագործությունները սառույցի, իսկ սխալները մարմարիոնի վրա են քանդակում, աշխարհի՝ ազգիդ ցավերը թողնելով ուրիշներին »:

Ապերախտ ենք ոչ միայն թվարկածս երևույթների հանդեպ, այլև բարեկամների ու դաշնակիցների հանդեպ, ապերախտ ենք ռուսների, պարսիկների, ֆրանսիացիների, անգլիացիների ու մնացած ազգերի հանդեպ, սակայն ոչ թուրքերի։ Արդեն հասկանում ես, որ հայերի նախահայրերը բոշաներն են, ոչ թե իմաստուն ուրարտացիները։ Նայեք իրականությանը ու այն պատկերը, որոնք ամեն օր ձեր աչքի առջև է, ամեն օր հեռուստաէկրաններին լևոն շիրինյանն է, արմեն կամ արամ սարգսյանները,շանթը կամ սյուզի շանելը, չհաշված իհարկե փաշինյանի ոհմակի ու կուսակցական աղբամանի փնթիներին։ Չկա որևէ մի ազնիվ հայրենասեր, որին կարելի է համարել հայ, չհաշված Պավել Մանուկյանին, Վահան Բադասյանին ու մի քանի ազնվատեսակ մարդկանց։ Երկիրը դարձել է մի մեծ կիսաբաց լուսամուտներ, ամեն մի փնթի կամ լրագրող է դարձել կամ բլոգեր, ամեն մի անլվա մեյքապ արտիստ է ու մոդել, չհաշված անգրագետ պատմաբաններին, քաղաքական ու հասարակական երևույթներին, որոնք ինչ-որ բաներից են խոսում, որոնց մասին անգամ պատկերացում չունեն։ Ազգը դարձել է հոտ, բառիս բուն իմաստով, երբ բանականությունը ու բարոյականությունը բերաններին անիմաստ ու աննպատակ որոճում է։ « Հայրենիքներն ապրում են հայրենասիրությամբ, մեռնում հայրենասիրության պակասի պատճառով… »: Գարեգին Նժդեհի այս խոսքերը շատ բան է ասում մեր ժողովրդի մասին, բայց իմաստուն ժողովուրդը չէր առհամարի այս ոսկե բառերը, որը կարող էր ամուր ու հզոր պետության անկյունաքարը դառնալ։

Այս վերջին պատերազմը ցույց տվեց շատերիս, որ հայոց պատմության դասերը երբեք չի սերտվել ինչպես հարկն է, ցույց տվեց մեր ամուլությունը ու սթափ մտածելու ունակությունը, ցույց տվեց հայի վախկոտությունը ու ապերախտությունը։ Որ հայը ընդունակ է մի ամբողջ սերունդ մատաղ անել փնթիների ոտքի տակ ու խղճի խայթ չզգալ, որ հայ ժողովուրդը կարող է իր հերոսին խոշտանգել ու դրանից հաճույք ստանալ։ Երկիրը ու հայրենիքը մի օծանելիքի ու սեռական հաճույքները բավարարող գործիքի արժեք էլ չունի։ Աննա Հակոբյանի սեռական կիրքը ու անբավարվածությունը արտահայտվում է ժողովրդի ընտրյալների ԱԺ պատգամավորների ոչ միայն ճեպազրույցներում, այլև դեմքներին։ Հասկանում ենք արդյո՞ք, թե ինչքան ներքև ենք գլորվել, երբ սեռաքաղց գերագույն տիկինը երկրի գլխավոր հրամանատարին նշանակել է սեքս շոփից գնված մանուշակագույն Սեքս-տատանակին։ Այս տատանակի ձեռքով 5 հազարից ավելի երիտասարդ գերեզման իջավ՝ նահատակվեց, 10 հազարից ավելի մարդ հաշմանդամ դարձավ ու այդքանից հետո ցանկանում ենք, որ քաղաքակիրթ մարդկությունը մեզ թամաշա անող ազգին հարգի կամ վերաբերվի որպես ազգի։ Ազգերը չեն կարող հարգեն մի ժողովրդի, որը իր սեփական հողի ու ջրի գինը չգիտի, չգիտի այդ հողի համար նահատակների արժեքը։ Պատահական չէր, որ Իրանի դեսպանը ադրբեջանցիներին շնորհավորել էր իրենց տարածքները ազատագրելու համար։ Որովհետև Իրանը ականատես դարձավ հայի բարբարոսությանը, Արաքսյան հովիտը երեսուն տարի մնաց անմշակ ու անպետք, մինչդեռ դա ադրբեջանի ամենաբերրի հողերն էին, որտեղ անգամ արքայախնձորն էր արքայական։ Մենք չգիտենք արժեքավորել մեր ձեռքբերումները, մեր ունեցածը, մեր նախնիների թողած ժառանգությունը։ Հայոց ցեղասպանությունը անգամ մեզ չսովորեցրեց ապրել ու հզորանալ։ 1915 թվականին, երբ Արևմտյան Հայաստանում հայերին էին կոտորում, Արևելյան Հայաստանը թամաշավորի պես հետևում էր, խրախճանքները չհաշված, նույնը եղավ Արցախյան պատերազմի տարիներին՝ սահմաններում ու Արցախում կենաց մահու կռիվ էին մղում հայորդիները, իսկ Երևանի զվարճանքի ակումբներում ու շոգեբաղնիքներում խրախճանք ու մերկապարուհիներ։ Նույնը այս պատերազմում էր, նույն խնջույքները, նույն մերկապարուհիներն էին տժժում իսկ պատերազմի դաշտում անապահով ընտանիքների զավակների ինքնազոհաբերությունն էր ցուցադրվում։ Հազարավոր հաշմանդամներ, որդեկորույս մայրեր ու թալանչի իշխանավորներ։ Սփյուռքահայ համայքների օգնությունը հերթական անգամ չհասավ հասցեատերերին, նորից անկուշտները կերան զինվորի սաղավարտներն ու զրահաբաճկոնները։ 1988-ին նույն ախորժակով կերան Սպիտակի երկրաշարժի համար ուղարկված համաշխարային օգնությունները, անգամ անկուշտները հաշմանդամներին արտերկիր ուղարկելու փոխարեն իրենց հաստագլուխ թուլեքին ուղարկեցին արտասահման։ Հիմա էլ արդարացնում ենք ոչ միայն ոճրագործությունների մեղավորներին, այլ սրբացնում ենք նրանց ու նրանց ժառանգներին։ Բազմաթիվ փաստագրությունների ու պատմական նյութեր եմ ուսումնասիրել, որոնք հարկավոր էր ուսանել ու ճիշտ որոշումներ կայացնել, սակայն դա մեզ համար չէր արձանագրված։ Խոսում ենք Կիլիկիայից ու Արևմտյան Հայաստանից, խոսում ենք պահանջատիրությունից ու արդարությունից, մինչդեռ մեզանից են պահանջում ոչ միայն տարածքներ, այլև փոխհատուցում։ Ժամանակին մի փաստագրությոան հանդիպեցի, որը Սեպուհ զորավարի համարզի կողմից էր արձանագրվել, հայերը միշտ նոր ոգևորությամբ ու խանդավառությամբ են իրենց պարտությունը ընդունել։ Ինչպես կասեր Ջորջ Օուրելը․« Պատերազմն ավարտելու ամենաարագ միջոցը պարտությունն է »: Միշտ պարտվեցինք չփորձելով անգամ մեր պարտությունների պատճառներն ու մեղավորներին գտնել։

Հայաստանի Հանրապետության բոլոր նախագահները մեկը մյուսից ավելի անկուշտ էին ու հրեշավոր, ինչ նախագահ եկավ խարիսխ գցեց ու մնաց, ժողովրդի համաձայնությամբ իրենց կառավարման ժամանակը երկարաձգեցին ինչքան հարկավոր էր։ Այդքանից հետո բողոքում ենք, որ 30 տարի թալանել են ու կեղեքել ժողովրդին։ Պատկերացնու՞մ եք 30 տարի ժողովուրդը թույլ է տվել, որպեսզի իրեն նվաստացնեն, ոտնահարեն, բռնաբարեն ու կեղեքեն, տեղն եկած տեղն էլ թույլատրել ենք, որ մեզ խոշտանգեն ու սպանեն։ Ինչպես կասեր Վահրամ Սահակյանը մենք վարձու ինքնասպաններ ենք։ Փնտրել մեղավորների ու չտեսնել, որ դրանք մեր կողքին են, մեր մեջ ու գործում են մեր թույլտվությամբ՝ ամեն անգամ մեր զավակներին մատաղ ենք անուն հանուն ոչնչի։ Ալբերտ Քամյուն հետաքրքիր խոսքեր ունի այդ առիթով․ « Ամբոխը չի հասկանում… որ Ժանտախտի բացիլը երբեք չի մեռնում կամ անհայտանում, որ այն կարող է քնած մնալ տասնյակ տարիներ կահույքի և սպիտակեղենի մեջ, որ այն համբերատար սպասում է ննջարանում, նկուղներում, ճամպրուկներում, թաշկինակներում և գզրոցներում, և որ գուցե գա մի օր, երբ մարդկանց դժբախտության և դաստիարակության համար ժանտախտն արթնացնի իր առնետներին և ուղարկի սատկելու որևէ երջանիկ քաղաքում »:

Այդ Ժանտախտը ապականեց մեր օջախը, ապականեց մեր հայրենիքը, բանակը, մեր հոգին ու սրբությունները։ Ուրախանում էինք վարչապետ Փաշինյանի գնած կործանիչով, որը այդպես էլ չկարողացավ օդ բարձրանալ պատերազմի ժամանակ, մի փոքր երկիր, որի ծայրից ծայր անցնելու համար ընդամենը մի քանի ժամ է հարկավոր, բայց դե մենք գնում ենք գերձայնային արագընթաց կործանիչ, որի միայն վազքուղու արագությունը բավական է հասնել հարևան երկրի տարածք։ Ի՞նչ է, հերթական անգրագիտությունն է, թե՞ անմեղսունակ մեծամտությունը։ Դա նրանից է, որ Փնթիներին, մոլագարներին, շիզոֆրենիկներին ենք դնում մեզ առաջնորդ, հետո էլ լացում ենք մեր բախտը։ Պատճառաբանում ենք, որ Աստված մեզ վատ հարևաններ է տվել, թե մեզ վատ բախտ ու ճակատագիր է տվել, թե մեզ քար ու ժայռ է տվել։ Աստված տվեց հային անառիկ ու անանցանելի լեռներ ու կիրճեր, տվեց ծովից-ծով երկիր, տվեց խելամիտ ու հզոր առաջնորդներ ու արքաներ։ Բայց մենք ինչ արեցինք, դավաճանեցինք ու թույնեցինք առաջնորդներին, ծախեցինք ծովերն ու հողերը, լեռներն ու ընդերքը, Թշնամուն հանձնեցինք մեր քաղաքներն ու ամրոցները։ Ասացեք խնդրեմ, սա չէ արդյո՞ք հայի ապերախտության գինը։

Գեհենի Առաքել 07․02․2021

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s